Kafka en Günther Anders met gebarentolk

Ik zit niet goed in de literaire discussies over de schrijver Franz Kafka. Ik weet ook niet of hij nog op leeslijsten op scholen staat en ‘en vogue’ is.
Ik weet wel dat Günther Anders een flinke studie aan hem wijdde. Te vinden in de bundel “Mens zonder wereld”. En dan kom je her en der toch in de verleiding om kennis van zijn werk te gaan nemen. Alsnog, want het is immers al weer van een tijdje geleden.

Ik merk, dat Kafka, en anders zeker Günther Anders wel, heel wat doorkijkjes op ons moderne bestaan geven. Dat de mens zijn wereld kwijt gaat raken, als dat al niet het geval is; dat hij zelf zijn wereld aan het kwijt spelen is. Hij maakt zijn huis onbewoonbaar: waar blijf je dan? Waar kan je dan nog bij horen?
Ernstig, ernstig. Zegt het ons dan niks, dat dat al een halve eeuw en meer geleden geschreven werd; en nog doen we alsof we geen raad weten met de ‘vernieuwde wereld’ die iedereen wel nodig vindt, c.q. we vinden die niet nodig. Ik zou wel willen dat Kafka en Anders wat vaker in de talkshows zaten, of op de persconferenties van Rutte en de Jonge; met gebarentolk.

Wel, op hoop van zegen heb ik een essay van Anders over de literatuur van Kafka op mijn website geplaatst. Vanwege mijn respect voor echte vertalers blijf ik het ‘werk-vertaling’ noemen. Eigenlijk maak ik een vertaling om zelf Anders’ tekst beter te begrijpen. Maar hopelijk brengt het Günther Anders wat dichterbij anderen.

Het is de thematiek van vreemdeling (gemaakt) zijn. Ik heb er ook over geschilderd. ‘Zwervers-te-gast’ heet dat in termen van de Tora. maar daar houdt het (itt bij Kafka) toch nog een zweem van belofte. Zie de afbeelding hierbij: vluchteling als wegwerppakketje.

Geplaatst in kunst, Welzijn | Een reactie plaatsen

We waren er weer….

Onze vertrouwde Morgensterkerk was 2 Augustus weer open voor zeventig mensen. We hadden goed geoefend op de oekazes van het RIVM; en het verliep gesmeerd. Het was goed er te zijn.

Het was een moment waar ik toch even goed over wilde nadenken. Mocht je van een ‘historisch moment’ spreken. Of houden we de achter ons liggende periode van sluiting maar voor een rimpeling in de vijver? Was de ‘orde van de dag’ waartoe we overgingen (niet het leesrooster) overtuigend genoeg, of waren daar nu vragen bij te stellen?
Als alle mogelijk weters en meepraters om het hardst roepen dat er nu echt een andere tijd gaat aanbreken vanwege dat virus dat niet meer weg gaat, ligt het niet voor de hand dat de kerk gewoon ‘op de oude voet’ verder kan.
Wel, ik heb wat tijd genomen om daar over na te denken. En je kunt daar hier over lezen.

en na het vuur de stem van het ijle zwijgen

Elia op de Karmel: na alle donder en bliksem ‘waarin de Heer niet was’. Kwamen we ten diepste weer voor die Stem van ijle stilte?

Geplaatst in geloof en kerk | Een reactie plaatsen

Het veelkoppige monster livestream

Ik had het al aan gekondigd, toen ik wat schreef over het livestreamen van kerkdiensten. Technisch is het mogelijk dat je niet op je eigen plaatselijke voorganger hoeft in te loggen. De kans is namelijk best groot dat zij de Trouw ‘preekwedstrijd’ vast niet wint; ze is beter in andere taken. Dan is de dienst op een andere locatie net even prettiger of professioneler; meer jouw smaak. Wel wat let je.

Daar komt een twitter bericht binnen waarin een collega inderdaad aangeeft in verschillende gemeentes voor te gaan en tegelijk zit hij lekker thuis vaderdag te vieren.
Allereerst: het gemak waarmee het technisch te realiseren is. Vroeger werd je beklemd titelloos wakker uit een ‘domineesdroom’, waarin je twee diensten op hetzelfde tijdstip had geboekt. Het ergste wat je kon overkomen zowat. Maar nu kun je dus in twee diensten voorgaan. Dankzij de nieuwe apparatuur. En blijkbaar hebben kerkenraden daar afspraken over gemaakt. Zo lees ik het bericht.

Ik heb trouwens al wakker gelegen van de mogelijkheid om van tevoren een dienst voor je eigen begrafenis op te nemen. Kan best.

Maar om het streamen nu weer af te schaffen… Ik denk dat het niet zal kunnen. Alleen al vanwege mensen voor wie het risico om (in een kerkdienst) besmet te raken te hoog is.

Ik heb nog een paar andere overwegingen geplaatst. Klap het menu uit bij Corona en zo. (onder Horzeligheden)

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Zonder

“Mens zonder wereld”. Onder die titel geeft Günther Anders een bundel essays uit waarin hij het werk van een zestal kunstenaars bespreekt. Vijf schrijvers en een graficus. De algemene noemer is dat hun personages wel ‘binnen’ maar niet ‘in’ een wereld leven. Hij vergelijkt het met een bouwvakker die het huis waaraan hij werkte niet zelf bewoont. Het is wel een vorm van uitgesloten worden. Met de notie van uitgekotst worden, misschien, voeg ik er maar voor eigen rekening aan toe.
Ik vertaalde de inleiding van de bundel in corona tijd. Dan ga je wel nadenken. Iemand zei al dat dit virus betekent dat het aardemilieu ons niet meer moet. Ook zo groeien de producten de mens boven zijn hoofd. Het valt me op dat deze Inleiding zo duidelijk de urgentie aangeven van wat we nu (verkeerd) aan het doen zijn. Die schrijvers mogen dan veelal vergeten zijn, maar hun personages lopen nog rond.
Actueel is ook dat de generatie die de na-corona c.q. na-nucleaire etc wereld moet gaan runnen zich hierdoor niet rechtstreeks laat aanspreken.

We komen in de bundel schrijvers tegen als Kafka en Brecht, om een paar bekendere te noemen. Merkwaardig dat hij het essay over Brecht niet in de inleiding aankondigt.

Uitzonderlijk is ook dat Anders de bundel verlucht met een paar van zijn tekeningen.

Zoals gezegd: de Inleiding, de afzonderlijke essays later. Komen in uitklapmenu.

Veel leesplezier.

Geplaatst in kunst, Politiek | Een reactie plaatsen

Na-Coronatijd : doorgaan als seculiere pelgrims

Het staat al weer een dikke vijf jaar op mijn website. En niet dat ik het dagelijks herlees. Maar het was toch wel een AHA-Erlebnis, toen ik vanmorgen zag dat iemand een deel van mijn serie over de ‘seculiere Pelgrim’ had gelezen. Vanuit de VS nog wel! Vanuit een situatie die als pure chaos op mij over komt.

Ik had het geschreven nav een boekje van Klaas van der Kamp. Hij was toen alg. secretaris van de Raad van Kerken in Nederland. Hij gaf het de titel ‘Raven’ mee. Toen het uitkwam in 2014 vond ik het bepaald indrukwekkend. En nu overal om me heen de vraag zoemt hoe de kerk verder moet na de corona-uitbraak denk ik weer: ‘Verdorie, wat heeft hij al een hoop dingen opgeschreven waar we nu mee verder moeten!’ Maw: niet in paniek raken van hoe we verder moeten, alsof we onze kop aan het kwijt raken zijn, nu alles in eens anders moet. Gewoon die seculariteit aanpakken, waar we toch al in zitten! Dat wordt geen centimeter anders nu dat virus een blijvertje blijkt te zijn. Want zeker en vast is het niet slechts een kwestie van wat slimme online-dingen en alles om moeten zetten naar 1.5 m afstand. En o ja, dat zingen!

Nu ik weer bij dat boekje van van der Kamp werd bepaald denk ik: dat plaatselijke onderzoekteam Seculiere Pelgrim waarop hij aandringt moet er nu als de gesmeerde bliksem komen!

Ik wens zeker die lezer uit de VS veel inspiratie; maar ons allen eigenlijk ook wel.

Elia op weg
Geplaatst in geloof en kerk, Welzijn | Een reactie plaatsen

Slavoj Zizek provocateur

Op de achterkant van ‘Pandemie’ van Slavoj Zizek, staat dat hij provoceert. En als je dan de tweede zin van de inleiding leest, krijg je meteen de term ‘belijdend christenatheïst’ voor de kiezen. Ik denk: daar zul je het hebben.
Vraagje: Wat heeft hij dan beleden? Is dat iets anders dan dat hij gewoon (goede dingen) heeft opgeschreven?
Uitgesplitst: Wat is er christelijk aan?
Wat is er atheïstisch aan?
Aan hem zelf; aan dit werkje?


Wie provoceert hij? En waarmee?
In de inleiding komt hij er niet op terug. Daar staat het zo maar te staan.
Met ‘belijdend’ zal hij op zijn minst bedoelen dat hij serieus genomen wil worden als christenatheïst. Wil ik dat weten? Is die informatie nodig om zijn boekje zinvol te kunnen verwerken? Versta je hem anders dan wanneer hij zich afficheert als niet praktizerende joodse ietsist? Voorlopig kan ik wel zonder die ontboezeming.

Als hij provoceert met deze uitdrukking:
Wil hij dan christenen op stang jagen door een subsoort ‘christenatheïsten’ in hun stamboom op te nemen?
Of moeten de atheïsten het nu op hun fatsoen trekken, dat hij hen uitmaakt voor christenen? Het laatste wat de echte atheïst natuurlijk wil is, dat men hem of haar voor christen uit maakt. Lees maar eens het gespartel van Günther Anders als hij in gesprek is met mensen die van hem een gelovige willen maken.

Daar komt nog bij, dat hij in de eerste zin van de Inleiding al is komen aandragen met een tekst uit het Johannesevangelie. 20:17 ‘Noli me tangere’. (Titiaan) Vertaald: houd me niet vast; raak me niet aan. Want hij wil het gaan hebben over de niet-aanraken-cultuur die door het coronavirus onvermijdelijk werd. Provoceert hij daarmee ook al niet de gnostici en mystieken van alle tijden? Snijdt dit citaat wel hout?
Waarom moet hij zo nodig met een Bijbeltekst binnen vallen? Om alle post-modernisten te prikkelen?
Of wil hij afgenokte christelijke gelovigen terugroepen naar betekenisvolle woorden van een evangelie?

Hij hoort erin dat zijn leerlingen Jezus niet moeten aanraken maar, gehoord het voorgaande ‘elkaar in liefde aanraken’. Van binnenuit elkaar aanraken, dat kan geen pandemie ons niet afnemen. Mag hij misschien… is dat nog exegese volgens christenen; of is dat een aardige associatie van een atheïst?
Of, denk je verder, : hebben we dat innerlijke aanraken feitelijk uit handen gegeven; is dat de echte consument; of de solutionist die voor alles een technische oplossing belooft?

Dorothée Sölle schreef ook al een werkje ‘Atheistisch an Gott glauben’. Zou hij dat gelezen hebben? Ik zelf niet, dacht ik. Maar het zal wel in de buurt komen bij de term van Bonhoeffer: religieloos geloven.

Maar goed, dat gaan we dan wel zien. Eerst Zizek maar eens lezen. Ik ben gewaarschuwd.

Geplaatst in Welzijn, weten schap | Een reactie plaatsen

Na… na… ooit?

Zou het lukken: weer uit de corona-coma te komen, als samenleving? Letterlijk? Figuurlijk? Welk geloof moet je daarvoor in huis halen?

Voorzichtig heeft iemand het weer over ‘over een paar maanden’. Minister Slob had als eerste hoopgevend teken maar vast een diploma geregeld waarmee je een vervolgopleiding kon beginnen. De seculiere vorm van het appelboompje van Luther!

Inmiddels roepen we om het hardst : ‘Niets wordt weer zoals het was’. Ik ben nog van de generatie die Joop den Uyl hoorde zeggen: ‘De goeie ouwe tijd komt niet meer terug’. Ik heb Koningin Juliana nog horen zeggen: ‘De goeie ouwe tijd bestaat niet’. Dat ter zijde.
– En het wordt tijd dat we ons gaan realiseren wat er wel was; goed en slecht.
– En wat ‘nooit’ is en hoe dat eruit ziet. Even later blijkt het ‘voortschrijdend inzicht’ te zijn en blijkt nooit niet helemaal nooit te zijn. Terecht.
– En of we dat leuk vinden.
– En of we dat willen.
– En of we daar wat dan ook voor over hebben.

Want er gaat wel wat gebeuren,- met ons of zonder ons.

Eerst was iedereen verdoofd door de pandemie met die zwarte naam Covid 19. Verhullende wetenschappelijke term. Want we hebben het wel over een heel moeilijke vorm van sterven, zo u wilt van doodgaan. (Ik had dat doffe gevoel dat ik ‘Corona’ vanuit mijn jeugd kende als sigaar; blijkt nog te kloppen ook!)

Men voelt bij deze strakke naam meteen dat de opmerking ‘Ja, je moet toch ergens aan doodgaan’, niet toereikend is. Of al niet meer? Het is plemuur,  want je hoort de dood er niet zo in. En dat is wel zo eigentijds: we pakken het gewoon wetenschappelijk aan. Prima, wat mij betreft. Al bracht iemand wel te berde dat een zekere overmaat van wetenschap en deskundigheid en techniek wel eens de basis gelegd kon hebben voor het kunstje dat ons nu geflikt werd. Want ‘Moeder Natuur’ sloeg terug, blijkbaar. Huichelachtig bezongen en onderbetaald, maar toch.
Dat

vluchtenindeleegte03
Touwtje springen;vluchteling in de leegte

kun je vrijblijvend roepen, maar ik zou er toch maar over na denken.

Want we gaan voorzichtig toch weer nadenken over ‘hoe nu verder’? Verder dan wat? Verder wanneer? Hoe? Wat wel, wat niet?

Ik ben voorzichtig begonnen er voor mezelf wat over op te schrijven. Over herstart in de kerk met name. Als je mee wilt lezen kan dat hier.

Ter overdenking een schilderij uit de serie vluchteling: de leegte; de weerbarstige leegte. Touwtje springen met prikkeldraad. Zo kan het aanvoelen, als we verder moeten. Ooit.

…..Opdat wij als weleer
bewonen zonder pijn
een aarde, waar wij weer
gelukkig kunnen zijn.
Lied 717

Geplaatst in geloof en kerk | Een reactie plaatsen

Hoe toevallig kan ‘Prometheïsche schaamte’ zijn

Ik zit in een boek te lezen. Ik moet toevallig denken aan een ander boek (Miriam Rasch’ Frictie’.) dat ik nog niet gelezen heb, maar dat al wel klaar ligt.
Ik besluit het even te pakken en na te kijken of de schrijfster in het register ook verwijst naar Günther Anders. Zo’n boek zou het wel kunnen zijn. (Overdreven gezegd: ‘Een boek is pas een boek als GA erin voor komt’. Ja, ik geloof dat hij er erg toe doet gezien de ontwikkeling van onze post-moderne samenleving. )

Ik ontdek dat ze hem inderdaad noemt; sterker nog, ze verwijst naar een essay waarvan ik een werkvertaling op mijn blog heb gezet. Wist ik niks van.
Paar minuten later geeft de statistiek van mijn blog aan, dat vandaag iemand juist datzelfde essay heeft bekeken.

Ik denk dat dat het bewijs is dat Günther Anders het waard is ook in Nederland verder herontdekt wordt.

Geplaatst in media, Welzijn | 2 reacties

Pinksteren 2020

Wat me nog nooit over komen is, als die jaren.

Pas op de zondag zelf klaar met de preek! (lees maar als je wilt) Nu ga ik zelf rustig meevieren met de live stream.

Gezegende feestdagen voor allen.

Geplaatst in geloof en kerk | Een reactie plaatsen

Alle hens aan dek voor de eredienst van straks


We mochten een tijd lang niet in kerken of moskeeën e.d. samenkomen. Maar straks wel weer zo’n beetje; maar heel anders dan vroeger. Om niet te blijven hangen in ‘beperkingen en restricties’ zullen mensen met allerlei gaven en talenten gaan nadenken over wat er allemaal kan.
Maar er zal ook nagedacht moeten worden over wat wel kan, maar niet zinvol is als het gaat om eredienst. Hoe dat bij de moskee ligt, weet ik niet.
Maar ik heb wel wat opgeschreven over wat er in de kerk zou kunnen en wat misschien beter niet. Lees hier.

Uitstorting van de gaven

En gezegende Pinksterdagen. Hoe staat het ook al weer in het gebed van die zondag?

Kom de aarde herscheppen
en de mensen vernieuwen door de kracht van uw liefde.
De taal waarin alle volken u mogen verstaan.


Geplaatst in geloof en kerk | Een reactie plaatsen