Een extra zaligspreking . Voor Jubeljaar?

Zalig de ogen die aankijken wat gij aankijkt;
want ik zeg u dat vele profeten en koningen hebben gewild
te zien wat gij aankijkt,
en hebben het niet gezien,
en te horen wat gij hoort,
en hebben het niet gehoord!

LUKAS 10:23 (Naardense Bijbel)

(mei 2020)

Waardevolle….,

Er komen buiten het bekende rijtje zaligsprekingen in de Bergrede van Mattheus 5 elders in de evangeliën nog andere zaligsprekingen voor. Soms met een ietwat andere opzet. Zo hoor je hier in Lukas 10 meteen dat er geen belofte bijstaat, zoals in Mattheüs 5. Maar een blije constatering. Niet voor straks, maar nu: zalig. Ik lees het als een dik uitroepteken bij de afsluiting van een heel blije gebeurtenis voor Jezus en zijn vrienden. Hij is gewoon gelukkig!

Waar heeft Lukas het over?

vredesvlagintop
Sjaloom

Lukas is bezig te vertellen, dat Jezus eens 36 koppeltjes van twee leerlingen erop uit gestuurd had om overal te vertellen dat het Koninkrijk van God op handen was. Of anders gezegd, dat ze maar van start moesten gaan met het Koninkrijk van God. Geleerden denken wel dat het daarbij ging om het Jubeljaar uit Leviticus  25. Dat ging over radicale heling van de samenleving. Als er scheefgroei was ontstaan moest het weer gezond en recht gemaakt worden. Geheeld.  Maar de leiding van de tempel durfde dat niet uit te roepen onder druk van de rijken, waarschijnlijk; dus deed Jezus dat maar: ‘ter wille van wie zuchten, of niet de vrijheid komt’. 
Campagne voor het Koninkrijk is gestart. Jezus stuurt mensen op stage kun je ook zeggen. Zij-instromers, zogezegd want ze waren vanhuisuit o.a. vissers; met minimale instructie worden ze in het diepe gegooid.
Maar zo heet dat natuurlijk niet bij Lukas. Hij legt een ander accent:  ‘Jullie zijn dan als lammeren tussen de wolven’. Dwz ze worden niet op triomftocht gestuurd, maar ze zullen spitsroeden lopen. Misschien kun  je tegenwoordig goed zeggen: met heel weinig bescherming ‘besmet gebied’ in. Je kunt van alles oplopen; niets is er meer zoals het wezen moet. Het klimaat is verziekt, en krijg dat maar weer eens terug op het spoor van het Goede Leven. Denk alleen maar dat ze zich natuurlijk stinkend maken bij de officiële leiders. For the record: we zullen iets radicaals als zo’n ‘Jubeljaar’ moeten hebben voor na of in plaats van de corona crisis, denk ik.

Met minimale uitrusting dus op pad: geen enorme fondsen waaruit je spectaculaire shows kunt financieren. Geen gelikte PR of andere sociale media: geen geld, geen rugzak; blote voeten campagne. Sober en wel. ‘Zo maar te  gaan met een stok in je hand’: zo zag het eruit, denk ik. Het enige wapen zijn zij zelf. Dus kwetsbaar. En het motto is: VREDE ZIJ DIT HUIS. (vs 5) Dat is het eerste, het doorslaggevende spandoek dat ze dragen. Als je er bij was geweest zou je er misschien geen cent voor gegeven hebben.
Beetje opvallend wel staat er dat ze ‘naar allerlei steden en dorpen moesten gaan waar Hij zelf ook zou komen’. (vs 1) Ze zijn dit keer geen navolgers, maar voorlopers. Herauten. Stad en land omroepers. Hun taak is verwijzend; ze beginnen niet voor zichzelf, maar voor Hem. 

Lukas doet geen reisverslag, maar meldt alleen de enthousiaste verhalen waarmee ze terug kwamen. Want ze hadden meegemaakt dat ‘de demonen mensen moesten loslaten.’ Ze hadden heling gezien. Wat ze deden had succes. Het werkte! Geen lege woorden, maar genezen mensen. Het was natuurlijk nog maar een heel klein begin was – hoeveel mensen kunnen ze bereikt hebben tijdens hun stage- maar ze waren laaiend enthousiast. Dat is het punt waar Lukas op door gaat. Ze kregen de smaak te pakken.
Ik merk wel even op dat het niet hun PREKEN zijn die ‘erin gingen als Gods Woord in een ouderling’ en duizenden bekeerlingen opleverden; er werden geen gemeentes gevormd of zo. Maar het diakonaat, de heling was succesvol. Geweldig voor de genezen mensen en het gaf die leerlingen zelf een enorme boost. Jezus volgen voelde geweldig! Dat was kicken geweest! Zij uit achteraf Nazareth en omstreken! Wat waren ze blij! Laaiend enthousiast waren ze.
En Jezus wordt blijkbaar ook enthousiast. Daar wil Lukas naar toe.

Jezus’ enthousiasme

Hij jubelt het uit: ‘Zalig zijn jullie dat je dat meegemaakt hebt. Wat een geweldige tijd is het waarin jullie leven! Geniet vooral van dat goede gevoel. Daar hadden profeten en koningen van vroeger maar al te graag van mee willen genieten. Mensen aan wie jullie niet kunnen tippen; maar die hebben het niet gezien; die hebben het niet meegemaakt dat het grote helen realiteit werd. Die moesten het doen met hoop; uitzien naar; verwachten. Daar konden de mensen van vroeger alleen maar van dromen, naar uitkijken, naar verlangen,- maar ze zagen het niet met eigen ogen. Het was nog niet werkelijkheid geworden.

niettezeggen05
Onzegbaar land 4

 Profeten en koningen en wie niet al hadden het gehoopt  misschien, betwijfeld vaak genoeg, verlangd; maar het was nog geen realiteit geworden’. 

Mij valt wel op dat Lukas Jezus ook naar koningen laat verwijzen. Die waren immers maar zelden van het kaliber Psalm 72: ‘Redder der armen’. Deden meer aan machtsspelletjes dan aan heling. Die riepen doorgaans geen Jubeljaar uit.  Die droomden met de grote jongens mee. Neem een Salomo bijvoorbeeld. Goed, ik laat dat verder zitten, maar het viel me wel op.

Jezus anders dan anders

Het valt me vooral op dat Jezus hier zo blij is. De indruk die we vaak van Jezus hebben is dat Hij het zo serieus was. Altijd die tegenstand; moeilijke gesprekken; tegenwerking. Altijd de verleiding om het bijltje erbij neer te gooien. Leven tussen verzet en opgeven. Hij moest altijd overal tegenop boksen.
Niet veertig dagen verzocht door de duivel, maar zijn hele leven. Zie maar eens overeind te blijven.

Maar hier is Hij zo blij als wat. Zo blij als wat voor zijn vrienden. En Hij feliciteert zijn vrienden, omdat die met eigen ogen de helende kracht van Jezus’ missie aan het werk hadden gezien. Een glimp van het ‘onzegbare land’: Koninkrijk.  Maar het doet Hemzelf natuurlijk ook goed. Wat Hem betreft beslist een Jubeljaar.
En Hij had zelf ook wat gezien: ‘Weet je wat ik gezien heb? Ik heb gezien hoe de satan als een bliksem uit de hemel viel’. (vs 18) Zo duidt Hij wat zij gedaan hebben. Die genezingen van zijn vrienden zijn geen fratsen, trucjes of spektakel: dat betekent dat satan voor de bijl gaat. Zo fundamenteel. Zo Halleluja!

Ik lees het als de tegenhanger van de verzoeking in de woestijn. Waar de duivel hem zo op de nek had gezeten. Maar als zijn vrienden zo aan het genezen slaan, dan is de duivel kennelijk op zijn retour. Hij zit niet meer in de hemel, in het centrum van de macht en onaantastbaar buiten ons bereik. Hij is een geoordeelde macht; hij is een aardse macht, en dus een die te bestrijden is.
Nog wel ‘als een briesende leeuw’, nog wel als een lastig virus, maar met zijn 17 miljoen is hij te verslaan. 

Hoe staat het in het statanslied bij uitstek: Lied 898 ‘ Al wordt de wereld ook een hel, en  leven niets dan lijden….Hoe satan ook woedt/en wat hij ook doet,/ ’t is machtloos geweld’. 

Een toontje lager

Ik geef eerlijk toe dat me dat niet makkelijk uit de mond komt. Ik heb het altijd een (te) sterk lied gevonden. Stoer,- dat misschien wel. We zingen hier beslist boven onze macht. Ik zou toch maar niet zo gul in de toetsen grijpen, dames en heren organisten! Maar ik vind het niet opgefokt; geen luchthartig versje; geen overmoed die los gezongen is van de werkelijkheid.
Dat kun je er wel van maken. Maar dan hanteer je dat lied verkeerd, volgens mij. Het lied is gezongen onder enorme druk.
Maar eerlijk is eerlijk : Voor mij geldt op dit moment meer dat andere lied (567): ‘ het lied op andere lippen / draagt mij dan door de nacht’. Daar reken ik dan maar op. Dat anderen even de lofzang gaande houden.

Hou dan de lofzang gaande

Zeg zelf maar hoe zwaar je kunt tillen aan het leven; bijvoorbeeld in corona-tijd: om DAN de lofzang nog gaande te houden.
Hoe breng je de stille kracht van omzien naar elkaar op? 
En dan die nieuwe wereld als we weer uit de corona-kooi mogen. Dan grijnzen die andere crises ons levensgroot aan. Diep van binnen weten we wel dat er heling moet komen. Dat er een Koninkrijk van God nodig is om ons weer op het Goede Leven te krijgen.  Hoe geraken we in een Jubeljaar. Hoeveel zullen onze leiders die zo man/vrouwhaftig Covid-19 afregelen, beknibbelen op de fundamentele vernieuwingen die vereist zijn, en waar  velen nu de mond van vol hebben.
Zouden we wel een andere weg in slaan? KUNNEN we ons wel laten bekeren door deze verschrikkelijke pandemie: moeten we straks toch weer de marktwerking in zorg en onderwijs toelaten, om maar iets te noemen. Grote kans dat cynisme het straks weer gaat winnen. Want de huidige democratie mist nu juist de spirit om andere instrumenten in te zetten voor Het Goede Leven. De huidige structuur laat de aandeelhouder toch weer winnen. Hoewel we nu zien dat niet zij ons er door slepen. Maar die anderen, zij van dienst en heelmaking. 

Terug naar Jezus’ lofzang.

Ik ga daar niet dieper op in. Ik probeer geen ethische oproepen te doen. Geen activisme vandaag. Maar houd die ontwapenende zaligspreking van Jezus in je oren. Kijk met de leerlingen mee. Zie wat Jezus gezien heeft. Krijg de smaak te pakken. Houd dat vergezicht vast voor de jaren van ombouw. Wees gespitst op waar het al gloort. ‘Of ergens al de wereld daagt: waar mensen, waardig leven mogen, en elk zijn naam in vrede draagt’… (Lied 601)

Zoals al aangegeven: Hij koppelt er geen belofte, geen prijs aan. Ze zijn zalig van wat ze gezien hebben, meegemaakt; meegeorganiseerd ook. Zij in hun klein formaat. Het moet ze op de been houden ook al die keren dat heling uit blijft.
Ze mogen erop teren als ze het zwaar voor de kiezen krijgen: als die andere zaligspreking realiteit wordt: ‘Zalig wanneer ze u zullen beschimpen en vervolgen … omdat uw loon overvloedig is in de hemelen’ (Mat 5:11)

Het eerste woord zal Vrede zijn.
Het laatste woord zal zalig blijven. Amen