Covid-19 en Camus

Op eens ging het door me heen : kan dat corona virus misschien het signaal zijn, ‘dat de aarde ons niet meer verdraagt’?

Ja, ik weet dat een plaag als corona vroeger meteen geduid werd als ‘straf van God’ en dan zeiden anderen : ‘Niks aan de hand, gewoon pagina zoveel van het biologieboek’. Dan moesten we, ‘verlicht’ als we zijn, de oorzaak opzoeken en maatregelen nemen; dan dempte de plaag en konden we over naar de volgende uitbraak of ramp. Want het sloeg niet alleen op ziektes als de pest, maar ook op oorlogen en hongersnoden. Op al die ‘tijden die ervoor staan’ volgens Prediker 3.
Toch ervaren velen ‘iets mysterieus’ aan die ziekte. Een enkele probeert dat eraf te krijgen met opmerkingen in de klasse van : ‘het aantal doden van ziekte X is veel hoger’ of ‘je moet toch ergens dood aan gaan’. Daar zal men wel een punt hebben, maar werkt het bevrijdend?

Afbeelding

Sinds 1947 konden we het boek ‘De pest’ van Albert Camus erbij lezen. Ik heb dat anno 2020 weer gedaan, en het hakt er weer diep bij mij in.  Neem dat cruciale zinnetje dat de eerste ratten weer werden gezien nadat de pest doorstaan was; en dat de dokter wist dat hij niet anders kon dan wat hij al die dagen had gedaan: zijn medische zorg verlenen. Dat heb ik altijd heel beklemmend gevonden. En moedig. Maar Camus wil eigenlijk zeggen: dat is vooral geen heldenwerk, maar gewoon fatsoen. Er is geen dwingende reden voor deze morele opstelling, maar het is wel de enige: je helpt. Resultaat of niet.
Want hij laat een van zijn personages ook zeggen: ‘

(Tarrou)  ‘ik kwam tot de ontdekking dat we allemaal aan de pest lijden en ken geen vrede meer.  Die zoek ik nog steeds. Ik probeer iedereen te begrijpen en niemands doodsvijand te zijn. Het enige wat ik weet is dat je de pest niet vanzelf kwijt raakt, alleen daarin ligt de hoop op vrede, of desnoods op een goede dood. .. dat doet de mens het minste kwaad en misschien soms zelfs een beetje goed. Dat is de reden dat ik heb besloten alles af te zweren wat op welke manier dan ook om goede of slechte redenen, mensen ter dood brengt of rechtvaardigt dat mensen ter dood worden gebracht.’ … ‘zoveel mogelijk voorkomen dat je aan de kant van de plaag komt te staan. ‘ 260/1 

We zijn nu bezig aan de eerste zware dagen na het sluiten van scholen en Horeca etc. Ik mag zelf niet meer op bezoek bij mijn vrouw in het verpleeghuis.
Iedereen stemt zo’n beetje met de premier in dat het heel ernstig is.  ‘We kunnen dat ook wel aan’; we doen allemaal mee op een paar na. Moet er niet een ‘viroloog des Vaderlands’  aangewezen worden die bijhoudt welke schade onherstelbaar was en welke kansen er gegrepen zijn?
Je kunt je ook indenken dat ‘het slaan van de dorsvlegel van de plaag’ (Camus) van het coronavirus ons rijp maakt voor een creatieve aanpak van andere grote pandemieën als oorlogvoeren, koehandel met emigranten en neo-liberalisme. Wie zegt dat ik niet positief ingesteld zou zijn!

Nog even terug naar het begin : dat mensen zo’n plaag (vroeger) aanduiden als ‘straf van God’ .
Ik wil eigenlijk nooit meer spreken in termen van een link tussen straf (van God) en schuld (van mens). Want bv Prediker wijst ons er terecht op dat veel misdaad van mensen geen straf van God oproept. Niet in de laatste plaats leiders van volken. Straf en schuld lopen niet één op één. En we moeten niet wijzer dan God willen zijn en Haar in dat stramien van ons persen.

Ik geef het voor beter: ontregeling van de schepping geschiedt. Heel veel op ons eigen conto. Ieder die zich (door God of iets anders) laat vermanen om zich te bekeren lijkt me op de goede weg. Die is een bonus, zou ik zeggen.  Dat is niets minder dan Goed Fatsoen. Dan ben je geen fatsoensrakker of zo. Dan deug je simpelweg voor Het Goede Leven.

‘Kom niet aan de kant van de plaag te staan’.