Een kleine profeet en een geweldige psalm in de popmuziek

De kerk probeert al een tijdje in gesprek te komen met de wereld van de popmuziek. Terecht, zoals ze zich ook moet verstaan met die van politiek, vrije markt, sport, wetenschap en andere kunst.
Als je, zoals ik, niets met die popscene hebt, moet je je vooral laten verrassen. (van de stam, overigens, van  overrompelen, iemand te vlug af zijn). Dat doe ik zo nu en dan. Ik weet niet hoe ver men met dat gesprek is. Ik hoor zo nu en dan dat er allerlei lijnen getrokken worden tussen popgroepen of zangers en Bijbelse elementen. Dat kan winst zijn.
De fans weten vast niet wat ze horen!
En de beminde gelovigen minstens zo zeer.
Ik doe geen gespierde uitspraken over het thema, ik doe slechts een stukkie op mijn weblog. Vragenderwijs.

Zo was daar laatst een middagviering over de ‘Kleine profeet’ Hosea. Nou ja, zo klein is-ie nu ook weer niet, maar laat maar zitten. Wie of wat heeft er nog wat met deze Hosea? Vrijwel niemand.
Ik wist natuurlijk al, dat in de mainstream-vieringen van veel kerken nauwelijks een profetenlezing meer op de lezenaar ligt. En Hosea in een middagviering aan de orde gesteld wekte ook geen woeste golven van enthousiasme. Wel waren de aanwezigen best voldaan. Dus gewoon maar door gaan met wat je belangrijk vindt.

Maar wat dacht je wat? En wat ziet mijn oog?
Een van de kinderen van Hosea moet bij zijn geboorte de naam Lo – Ruchama krijgen. “Geen ontferming (meer)”. En u die thuis bent in de pop-wereld vertaalt dat moeiteloos in het Engels: “No mercy”.  Ja, en laat dat nu een nummer zijn van de Nederlandse band Racoon! 

De klank is daar dus bekend. In de tekst van de song is het centrale thema: Zonder medelijden; zonder genade.
Dan lijkt mij een logische vraag of de manier waarop deze band (c.q. de popwereld) dat thema neerzet samenvalt met, klopt op, gedragen wordt door de religie waar het uit voortkomt. Of dat die (flink) bij elkaar weglopen. Daar zou volgens mij het gesprek tussen popwereld en godsdienst over moeten gaan. ((Artikel moslims en popwereld))

Hoewel ik geen serieuze deelnemer aan het gesprek tussen popwereld en kerk wil zijn, mag ik misschien toch wel van de zijlijn een opmerking maken bij de tekst die Racoon brengt.
Er komt een vrouw in naar voren, ‘die het slechtste in je naar boven haalt’, op wat genoemd wordt een ‘goede dag voor een slechte gewoonte’. Zo zit het mensenbeest blijkbaar in elkaar. Ze is een ‘cheep bastard’ en lust de mannen blijkbaar rauw, als het even kan rechtstreeks uit de kerk. Ze steelt zijn hart, zoals je zakken rolt. “Medelijden voor koning noch soldaat” is het refrein. Een fataal mens, zeker en vast.
O.K. liedje over een of andere vamp. Bekend van talloze films en schilderijen. Laatst nog weer Much’s Madonna gezien. MadonnaMunchThema in zo veel romans. De verleidster/vrouw. Niets nieuws onder de zon.
Feministen hoeven er niet mee weg te lopen, dat is vast zo. Is zo’n song misschien een niemendalletje waar je verder geen woorden aan vuil moet maken. Mag dat ook een keer? Je mag toch wel een versje maken waarin het duidelijk niet gaat over de Vergeving van God; of over de woede van God omdat zijn hartstocht VOOR zijn volk onbeantwoord blijft, zoals de boodschap van Hosea is?

Mag ik nog een ander voorbeeld ter sprake brengen, waar ik ‘bij geval’ op stuitte. Een bewerking van Psalm 40 door U2.

“Ik verwachtte de Heer;
Hij trok mij op uit de modder;
ik wil een nieuw lied zingen.”

De geliefde Bono heeft dit overgehouden aan teksten in de kerk van zijn jeugd. En je mag natuurlijk best op die verwantschap wijzen. Maar wat doe je met zo’n vaststelling?
Ik vind, bij alle verwantschap, een verschil tussen de religiositeit van de U2-song en de spiritualiteit van de oorspronkelijke psalm 40 wel interessant. Is dat verschil er?

Bono laat het grootste deel van de psalm weg. Bepaald een belangrijk deel, lijkt me. Ik noem een paar elementen:

  • ‘over mij is in de boekrol geschreven’
  • ‘uw wil te doen, mijn God, verlang ik’
  • ‘mijn zonden groeien mij boven het hoofd’

Dat zal hij toch wel bewust hebben weggelaten, mag ik veronderstellen. Bekering, toewijding en gehoorzaamheid die zo sterk het hart vormen van de psalmen, wil hij blijkbaar niet mee nemen in zijn song. Dat is zijn volste recht, overigens.
Maar is daarmee de religiositeit van Bono een andere dan die van de kerk? Doe je Bono onrecht door hem min of meer als een moderne psalmist in te boeken? Je hoort de diensten met popmuziek wel eens aangeprezen worden als ‘een gewone kerkdienst, maar op de plek van psalmen en gezangen uit het liedboek zingen we of luisteren we naar teksten uit de popwereld’. Maar dan is het toch niet zo gek dat je nadenkt over het verschil?

Ik denk zelf wel dat dat verschil er is.
Bono heeft volgens mij veel van die kerk van zijn jeugd, veel van die psalmen uit zijn jeugd vaarwel gezegd, zo te horen. Niet zonder reden neem ik aan; en zijn goed recht. Dat kan de gelovigen die wel bleven een spiegel voorhouden.
Je legt er ook niet zo makkelijk de vinger op, wat hij met de overblijfselen dan wel doet. Hij mag er natuurlijk best zijn donkere kant mee aanduiden; (of is het ook jouw en mijn zwarte kant?).
Hij mag er natuurlijk best zijn pijn aan het leven in uitdrukken, misschien zelfs zijn pijn aan die wereld van ‘sex, drugs en rock and roll’ die zich aan hem verslingerd heeft. Ook daarom zingen we de Psalmen nog steeds in de kerk.
Is er nog meer te noemen? Ik laat het voor nu hier even bij.

Kerk en popcultuur zijn uit elkaar gegroeid, op zijn zachtst gezegd. Of zeggen de echte kenners misschien: die hebben nooit echt wat met elkaar gehad?
Heeft men soms te vroeg afscheid van elkaar genomen,- wie zal het zeggen?

Is er wel echt sprake van een gesprek tussen kerk en popwereld? Ik zie althans niet dat de popwereld de kerk als gesprekspartner serieus neemt.
Voert de kerk eigenlijk een monoloog?
Daar is wat mij betreft ook niks mis mee.

Of kijk ik verkeerd?

Een reactie op Een kleine profeet en een geweldige psalm in de popmuziek

  1. Pingback: Lach niet, ik schrijf iets over popteksten. | Vrede is beweging

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s