“Kerstmis verbindt” maar niet zo, majesteit!

Ik maak er een zekere traditie van om de kersttoespraak van de koning van een paar kanttekeningen te voorzien. Met respect voor de onmogelijke positie vanwaaruit de vorst ons dan aanspreekt. Hij kan het nooit goed doen. Dan is het makkelijk hakken op hem.
Maar aan heel de entourage zie je al: “Dit is niet iemand die zijn nek gaat uitsteken.”
Ik denk dat Kersttoespraken van koningen niet meer kunnen; op deze manier? Maar nu hij nog wat zegt, wat hoor ik dan en wat vind ik ervan?

En dan doet hij het eigenlijk nog prima in 2018. Benoemt positieve dingen en mensen. Wij doen er volgens hem toe. In alle ellende waar de vorst ook naar verwijst is hij erg positief over ons Nederlanders die het zo goed doen. Hij zegt “ Nederland is anno 2018 een van de beste plekken ter wereld om te wonen, te werken en te leven“. Het zou een inkoppertje zijn om eraan toe te voegen “en te regeren”. Hij houdt zich in. Maar zie je toch een trots grijnsje als hij ons met het buitenland vergelijkt? De oude collega aan de andere kant van de zee bij het Kurhaus, bijvoorbeeld!

Het is me andere jaren ook al opgevallen dat de Kersttoespraak nauwelijks iets vermeldt over wat zijn regeren ertoe doet. “Ja, er zijn problemen en soms grote spanningen.”  De spelregels zijn zo, dat hij nu niet mag zeggen wat hij daar wel eens aan zal gaan doen, of welke rol hij achter de schermen kan spelen. Wat doet dat gezin in het kerkasiel hem? En zal hij nu zijn recht op gratie eens gebruiken? (Of heeft hij dat ook al niet meer?) Ja, dat soort dingen hoort hier niet thuis; dat leest hij later wel voor op naam van een echte politicus. In een troonrede. Hier moet het allemaal wat gemoedelijk blijven; beetje ‘aan de deftige keukentafel’- stijl. Overvraag zo’n kersttoespraak niet.

Doe ik ook niet. Maar zijn kreet “Kerstmis verbindt” is zo zeer de magere helft dat ik als maar pissiger word. Ja, ONS mainstream kerstmis verbindt misschien met allen die het best aardig doen. Ja, maar het verbindt niet met hen die lijden aan dit land en nergens heen kunnen. Het is de verbinding met zijn grootmoeder die chocolademelk voor het personeel van Soestdijk schonk. Er ging een beleefde schok door het land, toen dat aan het licht kwam. Dat werd symbool voor burgerlijkheid. Maar hij is de verbinding met “Armoede is onrecht” van zijn moeder helemaal uit het oog verloren. Er ging toen geen enkele rimpeling in ons politieke vijvertje! Dat excuseert hem een beetje. Oom Huub Oosterhuis die zo intens sprak bij de begrafenis van zijn vader, had hem kunnen vertellen dat Kerstmis juist scheidt, nl. van alle machten en vorsten die het onrecht maken.
Seculier als hij hier spreekt laat hij weg dat Kerst God aan de mens verbindt.
Als hij ons nu eens voorgehouden had hoe urgent dat is….!

Nu zit je met 1,7 miljoen mensen te kijken naar een vorst die ons best goed vindt. En maar ‘verbinden met Kerst’. Maar geen link gelegd naar ‘het kwaad door ons bedreven’. Kerst scheidt ons definitief van de christelijke minister Bijleveld die gelooft in meer vliegtuigen en tanks. Dan is het makkelijk om te zeggen dat Nederland zo’n fijn landje is: als je elders de zaak helpt plat gooien. Waarom zit hij ons daar alle veren in onze kont te steken, die we maar willen maar geen duidelijke instructie aan zijn bedienden (ministers) om de wapenambities van een Trump te weerstaan. Waarom reed hij niet mee met “We gaan ze halen”? En waarom niet verteld dat hij een uurtje Kerkasiel bij hem om de hoek meeviert?! Wat heeft hij met die onwezenlijke achterstanden in rechtspraak en (jeugd-)zorg?
O ja, dat komt weer allemaal (niet) in die troonrede.

Neen, ik doe hem geen onrecht. Ik neem het wel voor deze gemuilkorfde vorst op. Maar ik mag toch wel vragen of hij ons op Kerstmis iets wil vertellen van zijn hartstocht! Niet alle kleine dingetjes die wij doen zijn bovendien zo erg o.k. , als hij ons wil aanpraten. Allerlei kleine vieze dingetjes verbinden ons met elkaar.

Ik wou maar wat graag dat wij ons de luxe konden veroorloven het daar maar eens niet over te hebben. Ik mag het er ook al niet over hebben als Fokker zijn nieuwe hoofdkantoor voor hoogwaardige oorlogstechnologie hier bij ons in het dorp gaat openen. Ik mag het er niet over hebben op 4 Mei, want dan gaat het over de helden in uniform. ‘Dan moet het feestelijk blijven’.

Nog een heel nieuwsgierige vraag, als het mag, majesteit. U zegt zo tegen het eind: “En aan mensen in de minst makkelijke positie, hebben we vaak het meest te danken”. Noemt u eens voorbeelden. Denkt U aan lang gestraften? Aan draaideurcriminelen? Zwerfjongeren? Wat hebt U, wat hebben wij te danken aan …. noem maar op.
Waarom dan zo’n quasi diepzinnige uitspraak.
Of neem wat extra zendtijd om deze woorden aan te vullen : ” Het kerstfeest herinnert ons eraan dat we de belangrijkste bronnen van geluk maar al te gemakkelijk over het hoofd zien.” Benoem die bronnen dan eens! Wij uw toegewijd volk zien ze immers over het hoofd!
Het viel me wel op, dat u in uw volgende zin een heel belangrijke bron van geluk niet noemt, naast ‘geloof in ons zelf en in elkaar’. Na vijf jaar is God echt uit de kersttoespraak, kennelijk.
Wat betreft die beste wensen van u,- ga vooral op 1 januari naar bv de Bethelkerk van het kerkasiel, daar wordt u echt gezegend.