Met blote handen tegen Boko Haram?

De berichten alleen al over Boko Haram zijn afgrijselijk. Laat staan de daden zelf.

Boko Haram is een zeer wrede groep mensen in Nigeria. Plegen moorden en plunderen en terroriseren. Hoe het precies zit,- ik laat het maar liggen. Al gauw gaan we het dan hebben over godsdienstige motieven. Ik houd het maar simpel: hun daden zijn met niets te rechtvaardigen. Maar denk niet dat je ze met blote handen op andere gedachten brengt.

Dat gezegd zijnde ben ik bang dat de telefoon gaat en iemand vraagt: “Jullie van Kerk en Vrede, hebben jullie iets, om van die lui af te komen?”

Ik begin bij het gevoel helemaal klem te zitten. Tegen deze lieden kun je met blote handen niks beginnen. Toch moeten deze moordenaars uitgeschakeld worden. Maar dat is nu ook weer niet het einde van de pacifistische traditie. Daar is meer voor nodig, is wel gebleken in al die eeuwen van geweld en geloof in geweld. Geloof in vrede en geweldloosheid is de facto onuitroeibaar. Dat ook om te beginnen.

In de tweede plaats is een vreedzaam resultaat niet per incident afdwingbaar. Zo onrealistisch denken pacifisten nu ook weer niet. Als eerst alles gedaan is om een onmogelijke situatie te doen ontstaan, mag je niet verwachten dat er ideale oplossingen zijn, die werken. Het bericht uit Trouw van 18 februari kan helaas alleen maar melden, dat het leger bezig is geweest met de bestrijding; heeft het kennelijk niet goed kunnen afronden. Ook zijn er blijkbaar problemen in de regering van Nigeria, verkiezingen en zo. Als leger en regering hun job nu maar beter doen, dan zal het wel goed komen. Is dat  het? Zijn er trouwens geen teams van Peace Brigades International in de buurt?

Zijn we hier bij die uitzonderingen die op elke goede regel horen te gelden? De gulden regel van pacifisten is: ‘geweld is geen oplossing voor conflicten’. Die blijft overeind, ook al heb je tegen deze wreedaards even geen vreedzaam verweer. Tijdelijk. Bij uitzondering. Kun je een militaire campagne bedenken met zeer zware randvoorwaarden voorzien om zo min mogelijk aanleiding tot escalatie te geven? En dat die dan de zegen zou kunnen krijgen van pacifisten? Ik leg dat aan iedere lezer en potentiële beller voor als open vraag. En ik noem zelf al een paar dingen die wellicht in een antwoord thuis horen.

Zegen is sowieso een verkeerd woord. Meegaan in de gewelddadige bestrijding ervaar ik als falen. Laten we het kind bij de naam noemen. Een van de randvoorwaarden is op zijn minst de erkenning van gefaald te hebben. Op verschillende niveaus. Maar het is wel een heel lastige, want daar overvraag je de zittende politici mee die verantwoordelijk zijn voor (ontstaan en oplossing van) het probleem. En de soldaten die je erop afstuurt zitten ook zo niet in elkaar; daar zijn ze juist niet in getraind. Hun instelling is meer: laat ons op onze wijze dat onfrisse werk doen, en verder geen zachtaardige, softe praat.

Een andere randvoorwaarde lijkt me wel, dat de lokale bevolking ontzien wordt. Het grote gevaar van bestrijding met geweld is dat de moorddadige groepen als slachtoffer de geschiedenis in gaan. Het is in de praktijk vrijwel onmogelijk om aan deze voorwaarde te voldoen. De extremisten hebben allerlei verbindingen met de mensen ter plaatse. Hebben soms in het verleden positieve dingen opgebouwd in gezondheidszorg; school; werkgelegenheid, strijd tegen corruptie. Of dwongen onder afschuwelijke bedreigingen steun af.

Niet met blote handen tegen Boko Haram? Neen, kijk uit want ze hebben wapens van buitengewoon goede kwaliteit. Die komen niet voor niets uit onze fabrieken. Randvoorwaarde is natuurlijk ook dat fabricage en aanvoer van hun vernietigingskracht worden uitgeschakeld. Als je dat nalaat verplaatst het probleem zich alleen maar. Het is al zo vaak gezegd!

Ik zal dan ook straks tegen een beller zeggen: “Wij van Kerk en Vrede hebben geen oplossing in dit concrete geval omdat U al jarenlang niks geroepen en gestemd hebt tegen wapenindustrie en handel”. We beleven geen enkele triomf aan dat antwoord, dat zal ik hem ook verzekeren. Want er zijn wel mensen de keel afgesneden daar in Nigeria.

En zeker is een randvoorwaarde : na het conflict investeren in middelen die voorkomen dat er voedingsbodem ontstaat voor nieuw geweld. Op dat punt hebben pacifisten altijd weer het gelijk aan hun zijde, dat ze vervolgens niet krijgen. Ingrijpen met militair geweld wordt altijd weer gezien als een middel om je een alibi te verschaffen voor het nalaten van echte investeringen in een rechtvaardige vrede. Zelfs na het stoppen van de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog zijn we al weer 100 jaar doorgegaan met business as usual.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s