Zelfregie niet bij je geboorte, wel bij je sterven?

Een tijdje geleden liet Trouw de directrice van NVVE, Mw Wolbert, aan het woord. Ze maakte zich grote zorgen over de afspraken die het huidige kabinet maakte over een zelfgekozen einde bij voltooid leven. Ze vindt de ingebouwde studie die er komen moet voordat ruimer bekendheid wordt gegeven aan de mogelijkheden die de euthanasiewetgeving nu al geeft, inclusief nieuwe groepen, een vervelende vertraging.

Wilsverklaring staat dag lang centraal in heel NederlandIn de “visie” van haar organisatie ( op de website waar vrolijk ogende fitte ouderen je proberen op te monteren bij het ernstige thema) lees je: “,,,dat mensen met een weloverwogen wens tot levensbeëindiging zelf mogen beslissen en de eigen regie kunnen hebben over het einde van hun leven“.

Daar staat nog al wat. ‘Weloverwogen wens tot levensbeëindiging’ en ‘eigen regie’. Het eerste kan volstrekt in strijd zijn met het tweede. Hoe kan het dat alle doctorandussen van het hoofdbestuur dat blijkbaar niet zo zien?! Want wanneer heeft iemand een ‘weloverwogen wens tot levensbeëindiging’? En die eigen regie zit ook nog heel erg.

Inmiddels volop in discussie euthanasie oid voor demente mensen. Verliezen die hun regie op het punt waar het hun om te doen was, toen ze een wilsverklaring aflegden te willen sterven als dat of dat in zou treden?  Lees hoe Henk Blanken op de Correspondent de thematiek van zijn agressieve Parkinson aanvliegt.

Althans in een wettelijke regeling zal toch ‘objectief’ vast gesteld moeten worden dat die doodswens geen uitdrukking van onverschilligheid is. Je kunt dat wel willen, maar als je hulp nodig hebt bij het dood maken als zodanig, dan moet er een of andere ‘tegenpartij, liever: mede-partij’ toch altijd nog neen of ja zeggen. Weg eigen regie. NB: eigen regie, daar ben je niet mee geboren; dat groeide; en dat werd je aangereikt (ook als uitdaging) door de samenleving waarin je ‘geworpen’ was. Die wordt eerst groter en dan ook weer minder naar mate je ouder wordt. Geheel natuurlijk.

Dus daar zit een heel serieus probleem. Talloze mensen geven aan op een zodanige wijze aan het leven te lijden dat ze er vanaf willen. Jong, oud, zwak, verward, verwaarloosd, eenzaam, geïsoleerd gemaakt. Dan is een doodswens vrijwel nooit ‘weloverwogen’. Vaak bijna gedwongen (door natuurlijke oorzaken). Maw : er mag nog wel een betere term voor komen dan ‘weloverwogen wens tot levensbeëindiging’.

Ik denk met alle respect, dat het concept ‘eigen regie’ niet verder helpt. Ik weet niet of ik meteen wel een alternatief kan bieden dat alles wel mooi oplost. Maar maar waar de NVVE (zie boven) en anderen voor pleiten, lijkt me een doodlopende weg. Er moet iets anders komen dan het concept zelfregie.

Mw. Wolbert praat er in Trouw over alsof zelfregie geheel vanzelfsprekend is. Dat is het niet. Zij spreekt ook van een groeiende wens voor eigen regie. De interviewer had daar wel op door mogen vragen: Wat zit daar achter? Moet je daar als samenleving blij mee zijn? Moet je dat promoten? Wanneer is zo’n wens klaar met groeien? (Wie stelt dat vast?)
Moeten we ook niet meer bezig zijn met de vraag hoe we die groeiende wens om dood te willen kunnen voorkomen? Als we dat zouden kunnen.

Zelfregie is misschien niet ieders pakkie-an . Er horen een heleboel vooronderstellingen bij. Die van het neo-liberale levensmodel (dat het Amerikaanse ‘Help Yourself’ voorop stelt).  Maar maakt dat ons zo onverdeeld gelukkig? Is dat neo-liberalisme misschien meer de oorzaak van de doodswens van veel mensen, dan een oplossing? Maakt niet juist deze zelfregie-over-de-hele-linie nu juist het leven zo ondragelijk? We zijn zo losgezongen van elkaar!

Leven is geen los ding. Leven is een relatieding. Zelfregie blijkt iets wat anderen je moeten gunnen, want nogmaals daar werd je niet kant en klaar mee geboren. Je kunt je leven en je dood niet zelf regisseren. Je hebt er anderen bij nodig. Op zijn minst dat die jou niet tegen werken.
Dat komt ten diepste daaruit voort dat je geboren wordt. Je baart je zelf niet. Je regelt ook niet dat je ouders je verwekken/ baren. Zo principieel en fundamenteel is zelfregie dus niet. Op dat meest fundamentele moment van leven geldt het dus niet. Is het dan logisch of vanzelfsprekend dat je wel zelfregie moet hebben/houden/krijgen als je uit dat leven wilt stappen? Ik denk het niet. En je kunt zeker niet zelf bepalen wanneer jouw zelfregie volgroeid is en welke rechten je daar aan kunt ontlenen.

Wat dan wel? Ik grijp terug op het concept ‘verantwoordelijke samenleving’.  Dat was een aantal jaren flink in de belangstelling. Ik kan niet precies aangeven hoe en waar dat concept het heeft moeten afleggen tegen genoemd neo-liberalisme. Maar het is voor mij geen uitgemaakte zaak dat we de teloorgang van de verantwoordelijke samenleving maar moeten nemen zoals het is. Wellicht is het de moeite waard om het te heroverwegen tav de moderne vragen van leven, samenleven en sterven.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s