Rechtvaardige Oorlog, neen dank u, dat hebben we gehad!

De Wereldraad van Kerken (WVK) koerst op een uiterst belangrijke Assemblee aan. Vanaf 30 Oktober 2013 in het Zuid-Koreaanse Busan is het zo ver. Op tafel ligt een vraag die een Vredesconferentie op Jamaica 2011 stelde: “Laat het concept Rechtvaardige Vrede (U weet wel, van het Conciliair Proces destijds) nieuwe aandacht en uitwerking krijgen”. Of men daarbij na 1700 jaar Christendom ook afscheid van de leer van de Rechtvaardige Oorlog durft te nemen, zal wel een brug te ver zijn. Maar dan zouden ze daar wel geschiedenis geschreven hebben. Ik wilde onze kleinzoon van vier wel graag kunnen zeggen: “Opa heeft dat nog meegemaakt!”

Hoe dan ook, Kerk en Vrede en de Raad van Kerken Nederland deden er goed aan om het materiaal van Kingston in een Nederlandse brochure beschikbaar te stellen.1  De brochure kent vier velden waaruit die Rechtvaardige Vrede bestaat:

  • Vrede in de gemeenschap: dat mensen zonder angst kunnen leven.
  • Vrede op de markt: dat er eerlijke economische verhoudingen zullen zijn.
  • Vrede tussen de volken: dat oorlog geen middel meer is om conflict op te lossen.
  • Vrede met de aarde: dat het milieu op onze planeet niet onklaar gemaakt wordt.

 Die kennen we inderdaad nog van het Conciliair Proces. En bij elk veld geeft de brochure aan, aan welke wereldwijde uitdagingen je dan moet denken. En per veld staan een paar hoofdrichtingen voor praktische aanpak.
Ik zou een discussie op gang willen brengen over de vraag of er niet een vijfde veld aan toe gevoegd moet worden.  Niet alleen bij de geachte afgevaardigden. Maar in de kerken in het algemeen. En zeker in politieke partijen.

Toelichting.
De vier in de brochure genoemde velden schetsen wat mensen mis doen aan andere schepselmatigheden. Het vijfde slaat op schade die we aan de mensheid zelf toe kunnen brengen. Dat is het ultieme geweld jegens de mens. Het is de extreme kloof: tussen mens en voorbij-de-mens. Dat is het echte failliet van een Rechtvaardige Vrede. Na de Rechtvaardige Oorlog gaat dat de grootste bedreiging vormen in de komende tijd voor alle werk voor Rechtvaardige Vrede. Tenzij we er een heilzaam management voor weten te ontwikkelen. Daarmee is dit veld ook onze ultieme verantwoordelijkheid als homo sapiens. Als we dat niet goed oppakken is homo sapiens over en uit.
Dat kun je niet herleiden tot de andere vier velden. Dit gaat verder dan bedorven klimaat beleid en dan ongerief van een neo-liberaal economisch systeem. Het is meer dan veiligheid. Het opheffen van homo sapiens (goed of kwaad) is intenser dan oorlog tussen volken, want het kan oorlog tegen de mensheid zijn. (Of vrede garanderen.)
Het zou jammer zijn als de WVK dit niet mee neemt in een nadere visie op Rechtvaardige vrede. Waarnemers en commentatoren zullen dan van een gemiste kans spreken. Want die geweldig ingrijpende technologie aan de mensheid zelf hoort wel bij onze menselijke waardigheid. En dus ook bij onze menselijke verantwoordelijkheid.

Omschrijving van het 5e veld. 

Het vijfde veld van Rechtvaardige Vrede:
Vrede met Homo Sapiens zelf. (Techniek en wetenschap zullen een opgevoerde mensensoort kunnen leveren. )

Als wereldwijde uitdagingen kan ik aangeven:
Elke dag is er nieuws over technieken aan erfelijk materiaal en/of hersenen. Ooit ga je dan de grens naar een andere soort over. Dat gebeurt wel vanuit het verlangen ziektes uit te bannen. Maar het zou kunnen betekenen dat men een mensensoort realiseert voorbij het humane.
Deze (deel-)technieken waar men nu mee komt, zijn/komen in handen van bedrijven, die vrijheid van wetenschap en techniek claimen in het kader van een vrije markt. Wat gemaakt kan worden moet ook gemaakt mogen worden, want er is (veel) geld in geïnvesteerd. Dat betekent intussen wel, dat we daar nog geen ethiek voor hebben, terwijl het al geen Science Fiction meer is. De kerk en de maatschappij in het algemeen ontbreekt het aan expertise. De huidige democratie kan het probleem niet aan. Politiek heeft er geen greep op.
Bijkomende uitdaging: kennis en technologie op dit gebied zijn op het Internet verspreid zodat niemand kan weten wie waar mee bezig is en of er bedreigende toepassingen aan zitten te komen.
Het fascinerende is echter ook, dat de nieuwe technieken de opvolger van homo sapiens misschien juist wel vreedzamer maken. Want van tien eeuwen leer van Rechtvaardige Oorlog zijn we geen vreedzamer type geworden. Maar we weten het niet. We hebben het er nog niet eens over gehad!

Hoofdrichtingen; aanbevelingen voor aanpak. 

  • De WVK moet de ‘missionaire dialoog met de natuurwetenschappen’ verhevigen. Kerken en andere religies zijn niet anti-techniek. Maar haal de technici en wetenschappers die hier mee bezig zijn dan bij elkaar. Luister naar hen; bevraag hen. Daag ook hen uit voor dat perspectief van Rechtvaardige Vrede. Als hun producten daar niet aan bijdragen moeten we een manier vinden om ze niet te willen.
  • In de kerkelijke opleidingen moet het een belangrijk thema worden.
  • Misschien moet er een uitgebreide eed van Hippocrates komen voor allen die in deze branche werkzaam zijn.
  • En ontwikkel zinvolle vormen van dienstweigering en klokkenluiden voor de hele zgn ‘human enhancement’ sector. Hierover is volop overleg nodig met politici en regeerders.
  • Religies en vredesbeweging moeten bestuderen of de nieuwe-mens-technologie misschien een ‘terechte upgrade’ gaat leveren van ‘het beeld van God’. Voorwaar een heel spannende vraag. Kunnen we zo (alleen?) de belofte uit het boek van de profeet Jesaja realiseren dat ‘men de oorlog niet meer zal leren’?
  • Kerken kunnen samenlevingsberaden helpen organiseren. Daaruit moet een nieuwe vorm van regie over deze vraagstukken komen. Het kan niet zo zijn dat je met 51% van de stemmen een regeling kunt laten passeren die een nieuwe versie van Homo sapiens in omloop kan brengen; in de markt zetten kan, eigenlijk.

 

(Papendrecht, December 2012)

1Rechtvaardige Vrede: werk voor de kerk. Bestellen http://www.kerkenvrede.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s