De welkom mens

voor zondag 27 januari 2019.

3e na Epifanie

waardevolle mensen,

Op het nieuws

Vandaag 76 jaar geleden werd kamp Auschwitz bevrijd. Misschien ben je naar de herdenking geweest bij het

Job in kampkleren

monument. Een paar seconden op het journaal, en het is weer rustig weggezet in een doorsnee zondag.
Misschien was er verder weinig nieuws. Nog nadruppelen van de mislukte (?) Brexit. De gebruikelijke afrekening bij een crimineel voor de deur; een uitglijder van Trump doet het ook altijd wel en misschien iets over nu exact 3 maanden marathonkerkdienst in de Bethelkerk Den Haag. Waarschijnlijk niets over de werkconferentie gisteren over armoede en schulden met als titel ‘Geloven in mensen’.

Er zou veel meer gezegd kunnen worden over onze contekst waarin wij dat gedeelte van Lucas 4 lezen. Daar is Jezus op het nieuws. Nieuws van Jezus. Goed nieuws. Groot nieuws. Hij is nieuws.  Hij noemt dat “het aangename jaar des Heren vervullen”. Een welkom Jaar des Heren. Zo welkom als de dag van de bevrijding van Auschwitz. Kun je daar zo’n Trump en alles wat hij symboliseert wel bij gebruiken? De mensen met schulden voelen zich ‘NIET welkom’ en moeten hun oren spitsen want  Jezus noemt het “goeds voor ARMEN”,- mag ik u even spreken. Hij heeft het over een leven in vrijheid,- dan ligt een ruimer kinderpardon natuurlijk vlakbij!

Actueel is Jezus’ campagneleus al vast…

4 mei

Het is niet te vatten hoe dat voelde voor de bevrijde mensen in Auschwitz. Dat te herdenken is elk jaar weer een enorme opgave. Waaraan je je m.i. niet mag onttrekken. Je moet daar bij de monumenten de SPIRIT te pakken zien te krijgen, de GEEST van zo’n bevrijding. En te huiveren bij de aard van het kwaad dat er gepraktiseerd was. Zo kwaad. Kwaad als industrie.

Maak er een gewoonte van dit soort gedenkdagen te vieren
Ja, op 4 Mei wel mee met de stille tocht.
Ja, 6 Augustus wel de vredesvlag uit vanwege de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki.  
Ja, Lukas 4 voor de geest houden.

Ik heb wel eens gezegd: “Als ze je midden in de nacht wakker maken en vragen wat DE kern is van Jezus’ optreden, dan moet je meteen DIT paraat hebben. Hij kwam GROOT NIEUWS ZIJN”.

2019 in de steigers

We zijn nog maar net aan 2019 begonnen. Het mag nog geen naam hebben. We zullen toch niet zo dwaas zijn om 2019 “Het Jaar van de Brexit” te noemen. Ondanks de heisa erover. 
Wat dacht je dan van ‘ 2019 als welkom Jaar van de Heer’? Een naam als een program!

Wat is daarvoor nodig? 

Vooral de vervolgvraag: “Wat ga je daar  zelf aan bijdragen”? Voor wie en wat kun jij het verschil maken zodat 2019 een welkom jaar wordt? Voor de homo’s in je gemeente? Voor vluchtelingen in je land? Hoe aangenaam wordt het met de opmars van robots en hoe welkom zijn designbaby’s? Of toch maar niet? Hoe welkom zijn de wapens die wij leveren aan welke warlords? De wachtlijsten in zorg en jeugdopvang en onderwijs betekenen: ons welkom is op.

Ik zet het maar even neer als: het gaat wel ergens over. We leven in spannende tijden. Je mag er niet bij in slaap vallen. Ik hoor in elk geval op het Jezus’ nieuws dat het afgelopen is met je kop in het zand steken.

Bonje om Jezus

Ja, maar eerst iets anders.
Er zit een opvallend verschil tussen Jesaja en Lukas. En dat is tot daar aan toe, misschien maar we lezen dat Jezus en zijn publiek het serieus met elkaar aan de stok krijgen. Iets dat zo maar op zinloos geweld had kunnen uitlopen.
Lukas laat Jezus maar een paar verzen lezen uit Jesaja.  Hij sloot het boek na de woorden: “een welkom jaar des Heren”. Je kunt dat een trucje vinden. Hij leest niet alles. Jezus is eenzijdig.  Hij houdt op bij : God komt met de fijne dingen van vrijheid en recht. Je gaat je weer thuis voelen in je leven. De ballingschap is over. We gaan het land Israël en Jeruzalem herbouwen. Startschot voor Het Goede Leven met hoofdletters. Je bent welkom in het goede leven. En daarmee geeft Jezus aan dat Hij in de geest van Jesaja op wil treden. Op die lijn zit Hij. Hij roept oude verwachtingen op. Met nogal wat pretentie. Nu gaat het ervan komen!  Ik, Jezus, ga in de sporen van mijn Naamgenoot Jesaja. De naam Jezus stamt van hetzelfde woord BEVRIJDER als de naam Jesaja. Ze rijmen op elkaar.

Als Gods woord in een ouderling

Goed, prima. Lukas laat Jezus dus zeggen dat Hij op die lijn verder wil. De dynamiek van die oude belofte van bevrijding IS OP MIJ! We gaan voor alle mooie beloften van Gods herstel. Maar daartussenin noemt Jesaja heel dramatisch : aan dat welkome jaar des Heren zit ook een ‘dag van wrake’ voor onze God. Voor de één pakt het zus uit en voor de ander zo. Niet willekeurig; maar de grens ligt in de Bijbel altijd bij ongerechtigheid doen. Het valt op dat Lukas Jezus WEL het welkom laat uitroepen, niet  die wraak. Daar doet Jezus het boek uitgerekend dicht. Is Hij ook van ‘laten we het leuk houden’. Niet confronterend? Benaderbaar. Is het dat?

Sommige uitleggers zeggen dan ook: Jezus heeft zijn gehoor daarmee boos gemaakt. Zijn publiek wilde bloed zien. Die wilden graag horen dat  hun vijanden en verdrukkers het goed betaald kregen. Omdat ze Israël zo hadden vernederd en alles verwoest en in ballingschap hadden gevoerd. Dat mag je niet verdoezelen. Dus willen ze Hem straks van een steile heuvel gooien.

Zou kunnen. Zou ook niet kunnen. In elk geval deze aantekening: Die wraak OP DE ANDEREN is een typisch consumentenartikel. Dat gaat er altijd in ‘als Gods Woord in een ouderling’. En mensen van allerlei tijden en godsdiensten hebben daar God graag een handje bij geholpen. Kruistochten. Pogroms. Auschwitz. Antisemitisme. IS.

Ik ben zo benieuwd hoe Jezus dat punt uitgewerkt zou hebben in zijn preek.

Onze lieverigheid

Als moderne christenen zitten we in onze maag met die Bijbelteksten over wraak en afwijzing en verwoesting. Dreiging, oordeel. Zelfs waarschuwing is een besmet thema. We hebben onze vingers niet om ze op te steken! Je middelvinger niet; je wijsvinger en vuist  al helemaal niet. Onheilsprofeet ben je voordat je twee zinnen hebt gezegd over de urgentie van toekomstige problemen. Je wordt niet serieus genomen. Dan zijn ze van je argument af.

Voor een deel is dat volgens mij moderne lieverigheid. Wij willen zo graag mee doen. Geaccepteerd zijn. Ook als kerk.  Open. Bijna alles moet kunnen gaat heel ver.
Geen grenzen. Zeker niet wat consumeren betreft. Vrije wil ook als het helemaal onfatsoen is of ongewenst.

Ook een kerk wil goed in de pul vallen, en niet zo achterlijk homofilie afwijzen. (Wat was de kerk weer in het nieuws bij de zgn Nashville verklaring.)  Ongeloof willen we niet meer ongeloof noemen, maar verschil van ieder zijn meug. Moet kunnen. Zal ik toch zeker zelf weten. Zoek het zelf maar uit, moderne mens. Zelfstandige, mondige eigengereide mens.

Ik denk dat daar meer aan de hand is dan ik hier even kan roepen. Maar we agenderen het niet of nauwelijks serieus, bv dat welkom voor homo’s. .

De welkom-mens

Want die individualiteit is ook wel eng; niet warm en ze is voorbij welkom. Je bent alleen maar welkom bij jezelf. Je wou toch niks te maken hebben met die anderen. Je wou toch liever vrij zijn dan welkom bij anderen op wie je dan wel moest afstemmen! Je moest je dan wel ‘welkom’ gedragen. Een welkom-mens zijn. In de trant van Jesaja.

Op de lijn van Jezus.
Bij welkom hoort gerechtigheid en vrede. Elkaar de wapens niet leveren om weer anderen dood te schieten; elkaar het brood niet uit de mond stoten. Dat soort dingen. Water niet ondrinkbaar maken met je plastictroep. Het lijkt me dat de moderne samenleving daar een probleem heeft. Wij doen er heel veel aan om ons onmogelijk te maken op deze aarde. Niet meer welkom. Want welkom is SAMEN OP DE AARDE.

En Jezus kan een welkom jaar uitroepen tot-ie een ons weegt – en erger- , Hij zal er weinig mee scoren.

Scoren

Ja, zegt Lukas: Jezus scoort meteen zijn eerste conflict. Want opeens is Hij, de brenger van het welkom des Heren, NIET MEER WELKOM. De beroemde dorpsgenoot moet monddood gemaakt worden. Lukas geeft aan met dit verhaaltje dat het conflict typerend is voor het optreden van Jezus. Dat laat hij Simeon al tegen Maria zeggen: “Je kind zal veel verzet oproepen”.

We gaan de komende zondagen van allerlei ruzie horen, onbegrip dat Jezus oproept. Ze moeten Hem niet. Nu loopt het nog goed af met die poging tot lynchen. Maar straks roept een groepje “Kruisig Hem maar” en dan is de redding alleen kruis en opstanding.  ZO WELKOM IS HIJ.

Maar het welkom-jaar des Heren gelooft in samen-mensen. Het is niet meer terug te draaien.

Die Heer nodigt je uit. Mee te gaan. Mee te doen.
Amen.

Orde van dienst

____________________________________________________________________________

 

(basis: Zondagsbrief van de Gereformeerde kerk ‘De Morgenster’ Papendrecht)

VOORBEREIDING

Orgelspel voor de dienst

Stilte voor persoonlijke voorbereiding

Lied van inkeer: Lied 833 (Nederlandse tekst)

we gaan staan

Bemoediging en groet

v.: onze hulp is in de naam van de Heer
g.: die hemel en aarde gemaakt heeft
v.: die trouw houdt aan zijn schepping
g.: en niet laat varen het werk van zijn handen

v.: De Heer zij met u
g.: ook met u zij de Heer

Aanvangslied: psalm 117 (vanwege alle volken) daarna gaan we zitten

Over de dienst

Als Jezus ‘in je leven komt’ is het geen gelopen koers. Als Jezus in een preek in Nazareth Goed Nieuws wil zijn voor alle volken, komen er zaken op spanning. In de levens van alle dag. Bijna wordt Hij nu al gelynched.

Gebed om ontferming

…. zo bidden en zingen wij: (lied 301g)

v.: … door Jezus Christus onze Heer.

g.: Amen.

Loflied:  305 … vier de vrede die Hij heden uitroept over ons bestaan. Dat hoor je straks terug in de lukaslezing.

ROND HET WOORD

Gebed van de zondag

Vg. Eeuwige
Gij wilt aan alle mensen
die openstaan voor uw Woord
vreugde bereiden.
Wij bidden U:
laat uw bevrijdende kracht
bezit van ons nemen
en maak ons mensen naar uw hart,
dit uur en alle dagen van ons leven.
G. Amen

Lezing: Jesaja 61: 1 t/m 9
deze lezing vraagt vanwege DE GEEST om Pinksterliederen.
Zingen:
Wellicht lied 677.
Vreugde van deze lezing is zeker verwant met het visioen van Joël, dan kun je uitkomen bij 678.
Taizé? 681 vooruitziend naar de gedrevenheid door de Geest waarvan we bij Jezus gaan lezen.

Misschien is hier wel plaats om dat mooie gedicht van Rutger Kopland te lezen: “Al die mooie beloften..”
Lezing :
Lucas 4: 14 t/m 30
Zingen:
689 als het even kan. Met solist.

Uitleg en verkondiging: De mens van welkom

Zingen: ik zing graag 811 zoals een moeder zorgt… Niet meer verstomt het woord dat Hij ons heeft gegeven.
En als je meer inzet op ‘welkom’ vind je dat uitgewerkt in het vredeslied van Andries Goovaart: 819
Op de klank af is natuurlijk ook geweldig:”ik zal het welkom horen van mijn koning”  Ps 23: 3 berijmd.

GEBEDEN EN GAVEN

Pastorale mededelingen

Gebeden
– om bemoediging bij de strijd om een ruimer kinderpardon.
– om het niet welkom van allerlei minderheden; overlevenden etc Auschwitz.
– mensen in schuldproblematiek

v.: ….zo bidden en zingen wij: (lied 145b)

C:\Users\Piet van Die\AppData\Local\Microsoft\Windows\INetCache\Content.Outlook\ZK137MED\NLB 145b_Dichtbij is God.jpg

Stil gebed – Onze Vader

Inzameling van de gaven, bestemd voor

Slotlied:  993 samen op de aarde; met het mysterieuze ‘Ja uit ja en nee’

Zegen