De wonden van Bevrijdingsdag

Liturgie voor 3e zondag van Pasen / zondag misericordia Dei 5 mei 2019 (niet gehouden)

Welkom/mededelingen

Intochtpsalm (dienstboek:) Psalm 33: 1,6,7,8.
Een alternatief is mij ook dierbaar: Psalm 43. (aansluitend bij een misschien groeiende trend om vers 1 en 4 op 4 Mei te zingen; omdat het door ter dood veroordeelden tijdens de 2e WO werd gezongen)

Stil gebed/Votum en groet

Kyriëgebed

Glorialied 643 wisselzang, dunkt me.
Zing nu de Heer!Hij zag ons aan
of:
Met een goede voorzanger : 1004 Veelvuldig zijt gij aan het licht gekomen

Gebed van de zondag:

Gij, die alle dingen ten goede keert
en rouw in vreugde verandert,
schenk ons de Geest van Hem
die Gij uit de doden hebt opgewekt:
Jezus, de Levende, uw Zoon.
Open ons verstand,
opdat wij de schriften verstaan
en uw getuigen mogen zijn,
in deze vreugdevolle tijd en heel ons leven.

Schriftlezingen

Jeremia 32:36-41

Over de stad van vrede waarheen de verdrevenen terug zullen keren. (NB daar gebeurt de ontmoeting met Jezus uit de Lukas lezing.) OT is bepalend voor de kontekst. De fundamentele dingen van het OT: bevrijding, terugkeer, Uittocht .
Zingen Psalm 122. Misschien 122a proberen?

Openbaring 5:6-14

het lam en de boekrol; het motief van: de wonden; staand als geslacht.

gitarenGods

met de gitaren Gods

Men zingt een nieuw lied bij de gitaren ‘van God’. (op het schilderij; maar die uitdrukking staat hier niet. staat in 15:2)

(bij mijn schilderij: Terloops deze opmerking: Johannes ziet in een flits, zoals je die in een droom kunt hebben, dat ze ‘gitaren’ in hun hand hebben. In hoofdstuk 15 worden die zelfs aangeduid als ‘ gitaren van God’. De NBV maakt daar zeer poëtisch van: ‘ze hadden lieren om daarop te spelen voor God’. Om maar een geweldig vrolijke noot aan te duiden. Goddelijke muziek. En mensen mogen die maken. Staande aan de glazen zee. Prachtig. )

Zingen lied 1013 als alle mensen vogels dromen

 

lukas 24: 35-48

Jezus te midden van de discipelen op avond Paasdag.
opening verstand
Zingen lied 644

Verkondiging

zingen Lied 709 Nooit lichter ving de lente aan

Gebeden

Inzameling gaven

Slotlied (toch maar) lied 994 (voor hen die ons regeren)

Wegzending en Zegen

Waardevolle…

Laat me eerst even neer zetten, waar de lezingen ons mee naar toe nemen. Er is bij Lukas sprake van een gebeurtenis in het jaar 33, na de geboorte van Jezus van Nazareth. Het is de derde dag na zijn gewelddadige dood.

Ergens in een zaal in Jeruzalem was een aantal van zijn vrienden in de avond bijeen. Ze deden de hele dag al pogingen om greep te krijgen over geruchten, dromen, meldingen, belijdenissen van OPSTANDING.
Nu kregen ze nog laat bezoek van twee anderen die op en neer waren gelopen naar een dorpje in de buurt. Die kwamen zelfs melden : ZIJ HADDEN MET JEZUS GEWANDELD, GESPROKEN EN GEGETEN.
Verbijstering alom. Daar raak je niet over uitgepraat. We weten nog steeds niet precies wat daar gebeurd moet zijn, laat staan hoe het kan.
Of is het juist wijsheid dat we dat niet willen weten? Niet hoeven weten?
Word je wijzer, word je een beter mens als je weet hoe of wat, dan wanneer je Hem gewoon maar liefhebt?
Hoe dan ook, ze hebben het zo druk over Hem dat Jezus zelf daar ter plekke is. (raar gezegd) Net wat U zegt: “Hoe dan ook!”  Ook dat weten we alleen uit een verhaal over een ontmoeting en niet uit een rapport van een deugdelijk sporenonderzoek.
Het is een inbraak van goede wil. Vrede die binnenvalt.
Jezus benadert de ontstane verbijstering onder de vrienden en vriendinnen met het tonen van zijn handen en voeten. Niet zomaar handen: ZIJN handen. Niet zomaar voeten: ZIJN voeten.
Het doet u misschien denken aan dat verhaal over Tomas, waar die handen en de zijde van Jezus ook een rol spelen. Om Hem te herkennen aan zijn wonden. Hij toont zichzelf. Daarmee neemt hij het gif van de twijfel weg. Niet met bewijzen van twee maal twee is vier. Hij zelf, zijn liefde, zijn programma; dat wordt hun bewijs. Het is allemaal samengevat in zijn VREDEGROET. En voor de aardigheid, die ik voornamelijk op rekening van de verteller zet, eet hij een stukje vis. Er staat dat ze ‘van vreugde nog niet konden geloven’. Dat is raar gezegd, want reken maar dat ze wel degelijk geloofden: daar kwam die vreugde vandaan hoor, nergens anders vandaan. Zeker niet uit twijfel;  van twijfel word je niet vrolijk, weten we allemaal. Maar spannend, zeker. Maar die verteller kan het niet anders uitdrukken. Dat is een kwestie van ‘begrijpend lezen’. Het is ‘ongelooflijk’ blij om te geloven.

Moeder de Kerk legt doorgaans nog twee andere lezingen voor per zondag, die vaak niet ter sprake komen in de dienst; maar dat heeft natuurlijk te maken met ‘bij stukjes en beetjes vertrouwd worden met de hele Bijbel; en hier en daar verbanden zien. Soms onbegrijpelijk; soms wel vergezocht. Vaak als een soort toelichting zo van: We zitten in eerste en tweede Testament op dezelfde lijn. Jezus is bezig met beloften van eeuwen her. Hij gaat door op de weg van Abraham, de profeten etc. Dat vergt soms te veel theologie om in een kerkdienst mee te nemen. En soms is het ook gewoon dat een lezing uit het Eerste Testament of de brieven dezelfde sfeer ademt.

Ik denk dat de lezing uit Openbaring gekozen is om de feestvreugde te verhogen. Je leest het evangelie met het oog op de vreugde van Het Grote Werk. Houd zicht op het grote plaatje van de wereldgeschiedenis: er zit vreugde in de lucht. De blijdschap om de opstanding van Jezus ligt in lijn met de Grote Vreugde Aan Het Eind. Er komt nog meer! En er zit zeker ook muziek in. Met gitaren nog wel.
Maar deze beide lezingen delen ook het motief ‘herkenbaar aan de wonden’. In Johannes’ visioen is het een Lam dat staat als geslacht. Meestal afgebeeld met doorgesneden keel waar bloed uit voortkomt. Maar het visioen heeft de sfeer van overwinning; Het Lam is de manager van de toekomst. Hij zal, lijdend en wel, beeldbepalend zijn voor de grote wendingen in de geschiedenis, dat is de strekking van dit blijde visioen. Blij, uitbundig, feestelijk MAAR herkenbaar aan zijn wond. Dat is zijn logo. ‘Staand als geslacht’.
Bij Lukas wordt dat dan:  ‘En Hij toonde hun zijn handen en voeten’ de tekenen van de nagels.

Uit de lezing uit Jeremia associeer ik dat de plaats van handeling hetzelfde is. Jeruzalem, waar overwinning wordt gevierd. Waar de ballingen terugkeren met hun wonden natuurlijk. Steden blijven natuurlijk traceerbaar op hun wonden; de gaten van de kogels; de riolen van bloed. Günther Anders waarschuwt tegen het opruimen van de puinhoop die de atoombom op Hiroshima veroorzaakte en er een mooi park aanleggen. Dat is een tweede moord. Blijf herkenbaar aan de kraters, de inslagen. Niks ‘zand erover’ en vergeten. Juist doorgaan en niet vergeten. Dat zijn onze politici nu WEL aan het doen. Ze vergeten gewoon de schande van de bommen op Hiroshima en Nagasaki en maken nieuwe atoomwapens. Zo snappen ze niks van bevrijding.

Ja daar gaat de Lukas lezing wel op door. Wat voor soort bevrijding vieren ze daar rond Jezus. En hebben onze bevrijdingsfeesten daar nog wat van? Mw Arib opent haar artikel op het Jaarthema 4/5 Mei 2019 met een foto waarop te deporteren Joden bij elkaar gedreven worden terwijl er op een voetbalveldje rustig door gevoetbald wordt. Achteraf sla je je voor je kop: Hoe kunnen onze medemensen zo onverschillig door voetballen. Eigenlijk zou de schaamte zo diep moeten zitten, dat bij iedere voetbalwedstrijd een minuut stilte wordt gehouden omdat ze toen gewoon door voetbalden, terwijl de Joden werden weggevoerd.

Wat een wonden heeft onze samenleving toen opgelopen. En die mag je niet vergeten. Die aandacht voor wonden en slachtoffers vind ik wel eens wat geromantiseerd bij 4/5 Mei herdenkingen. Voor mij is er dan te weinig aandacht voor de daders. Of te veel voor de (te vaak?) militaire helden in een oorlog. Ik voel me daar vaak onbehaaglijk bij. Want je hoort meestal niet dat je dan kritisch moet zijn op wat we, onze regeerders, weer aan slachtoffers aan het organiseren zijn. We hebben de mond vol van ‘vrede’ op ons eigen voetbalveldje, maar doen mee aan oorlogen bij anderen in de tuin.

De Lukaslezing lijkt me een andere kant uit te wijzen. Daar is dus ook sprake van overwinning. De opstanding van Jezus wordt gevierd. Maar Hij houdt zijn wonden in het zicht. Dat zijn ZIJN wonden. Want het zijn ZIJN voeten. Het zijn ZIJN handen. Maar HIJ is het. Je weet wel! Je weet toch wel?!
Je weet toch wel dat Hij als dagsluiting van die geduchte dag de opdracht geeft om te gaan prediken van omkeer. Heel de wereld over. Zo is Hij dan ook wel weer! Overal waar zondig gedrag de mensen opzadelt met wonden, dood en verderf: omkeer prediken. In de meest zinvolle betekenis van het woord natuurlijk. Dus niet wauwelen of zo. Structuren die verwonden ook openbrekend.
Ik hoor eerlijk gezegd dat woord BEKERING erg weinig op zo’n berouwvolle dag als Bevrijdingsdag hoort te zijn. Je kunt dan wel bevrijd zijn; en festivals het hele land door, maar het lijden is niet weg. Het lijkt me dat het veel overschreeuwd wordt; weggezopen misschien wel. De festivals schijnen niet clean te kunnen. Je moet heel hard hopen dat alle toespraken vandaag dat toch overbrengen: bekering van onze dodelijke leefstijl. Inclusief de dood aan het milieu.
We moeten er maar een indrukwekkend lied van zingen: Als de vijanden van God vergaan, laat de vijand in ons zelf niet zijn gang gaan. Dan zou Pasen erg dwaas zijn; niet blij.

En dan zullen we niet nalaten te bidden voor hen die ons regeren: om ootmoed en verstand. En de aftocht van geweld. (lied 994) Amen.

Advertenties