Psalm 122: met Lika Tov op Walk for Peace

KBS en NBG hebben al weer goed 10 jaar geleden een prachtig boek op de  markt gebracht met de tekst van 20 Psalmen. De tekst heeft al heel veel van wat de Nieuwe Bijbelvertaling zal worden een paar jaar later. Maar dat ter zijde.

Men heeft er ook prachtige kunstwerken bij laten maken, door Lika Tov . Bij haar afbeelding voor Psalm 122 laat ik de hele psalm nog eens  over me heen komen.

likatovps122

Psalm 122

Je moet eigenlijk de prachtige schilderij erbij nemen die Lika Tov gemaakt heeft bij een bundel psalmen in de kakelverse vertaling die het NBG net uitgegeven heeft.

Het eerste wat opvalt zijn de Hebreeuwse letters die ze over een poortgebouw heen heeft geschilderd. Het is Hebreeuws voor ‘bid vrede toe aan Jeruzalem’.
Ook wie geen Hebreeuws kent, ziet wel dat bepaalde letters er vaak in voorkomen. Dezelfde klanken dus. Alliteratie. Het klinkt zo: schj-a-lou schj-a-loom jerou-schj-a-laim. Een woordspel op de klank van SJALOOM. Vrede. Die klanken pik je ook op uit het arabisch, waar de tv zo veel mee komt: sjalaam!! En je denkt hoe krijgt die borstelig besnorde man het uit zijn strot!! Je snapt van woorden als PEACE of VREDE trouwens ook niks meer, al is daar geen woord frans bij!! De woorden dansen door zand, inslagen, executies, doodsangst, tranen. Maar op het schilderij danst het anders. Daar zijn het voorjaarskleuren. Teer. Breekbaar wel.
Het kader verschilt dan ook sterk. Op de tv is het de oorlogspropaganda en hier: ‘Woord van de Heer’. Welke vrede wordt er gebracht of verdedigd in Irak! Welke vrede kom je zoeken in de ‘liturgie van Jeruzalem’?
Dan de poort zelf. Dat is die van vs 2 ‘onze voeten staan in uw poorten’. En wie staan er dan in de poort? Een vrouw met een kind. De vrouw draagt een schaal fruit of warme broodjes. Eventjes schoot het door me heen: zou een VROUW dit gedicht hebben! Maar deze Madonna en kind danken we natuurlijk aan de schilderes. Waarvoor hartelijk dank. En ik koppel daar maar weer die dansende letters van SJALOOM aan. Dansen voor vrede; dansen van vrede: ‘de lange lanen door’, zoals in ‘jerusalem, my happy home’. (gez 265, Liedboek der Kerken). Het zou een ontwapenende bezigheid kunnen zijn: zie het maar voor je. Vooral voor vrouwen en kinderen? Niet echt wat voor mannen? Zijn die te stram van het marcheren? In de oorlog? Of krampachtig een spandoekje omhoog houdend in een demonstratie?
Je ziet wel vrouwen aan het front. Hoe geëmancipeerd dat ook is, het blijft iets tegen-natuurlijks hebben. En dan niet omdat ze ‘maar’ vrouw zijn, laat staan een ‘zwak geslacht’, maar omdat ze mens zijn. Dan is het ook fundamenteel tegen-natuurlijk dat mannen daar aan het front staan. Alsof het bij hen wel in hun ‘erfelijk materiaal’ hoort!
In de poort dus die vrouw met kind aan de hand. Symbool van kwetsbaar. Psalm 122 zingt heel kwetsbaar : dat hoort bij vrede. Brallen is er niet bij.
Brallen hoort bij de vrede die uit de loop van een geweer komt, en bij huiselijk geweld tegen vrouwen en kinderen.
Dan is er verder, links onderaan een man op een ezel. Buiten de poort. Poorten hebben van nature iets van de regenboog, zie je wel. De ezel draagt zijn ruiter naar de rand van het schilderij. De vrouw en het kind lijken trouwens dezelfde richting te kiezen. Naar huis. Die UITGAANDE beweging heeft de schilderij EXTRA, boven het gedicht.
Want psalm 122 als gedicht is een lied van OPGANG. Jeruzalem als het middelpunt waarheen je geroepen bent. Vs 1. En dat klonk geweldig; en toen ben je de pelgrimsweg gegaan. En het was moeilijk genoeg. Je moest de ‘hoge bergen’ door. En het is geweldig om binnen te komen in Jeruzalem, ‘een middelpunt van feest’ (Gz 114, Liedboek der Kerken). Maar Jeruzalem is geen FINISH, die jij gepresteerd hebt en dan niks meer. Je hebt er natuurlijk vooral wat aan als je ‘er wat van meeneemt’. En daarom zing je dit lied ook maar bij het vertrek naar huis: Bedankt voor de uitnodiging, makkers.
Maar Sjaloom hoort niet dicht getimmerd te zijn in een zwaar bepantserde stad. Is dat wellicht ook het probleem in de huidige hoofdstad van de staat Israël en van de autonome Palestijnse gebieden? Er staat van het NIEUWE Jeruzalem wel dat het een grote en hoge muur heeft, maar daar hebben ze mee gedaan wat ze in Gorcum met de vestingwerken deden: Dat is een recreatiegebied geworden; wat het liedboek noemt een plek ‘waar de kinderen dansen’. (gz 28, Liedboek de Kerken).

Ik noem verder nog dat Jeruzalem ‘hecht en dicht opeen (vroeger:wel samengevoegd)’ is. Dat zit ‘m niet in de stadsarchitectuur, maar in de mensen.
Die laten zich samen voegen door de Here God. Ze zijn daar gehecht aan de Vrede Gods die, hoewel ze alle verstand te boven gaat, wel omgezet wordt in concrete vindplaatsen van heil. Op alle heilige plaatsen van alle godsdiensten ook, om de gedachten maar even te bepalen.

Dan is er nog dat er in Jeruzalem vrede gewenst, en feest gevierd en gedanst wordt OM HET HUIS VAN DE HEER (vs 9). Dat mag je niet misbruiken voor oorlogspropaganda. Het behoorlijk gehavende gesprek met moslims zal daar nog heel lang over gaan, vrees ik. Godsdienst als instrument van oorlog. De vreze des Heren als het begin van wijsheid.

Ten slotte wijs ik nog op die ‘zetels van het recht’. Het Hebreeuwse begrip ‘recht’ heeft veel meer dan ik theologisch kan wisselen. Maar in Gods stadsplan wordt het recht niet opgeofferd aan de vrede; ook niet andersom. Het moet op elkaar kloppen. Ze dragen elkaar; ze SCHREEUWEN om elkaar als ze geschonden zijn.
En dat kon wel eens heel nauw luisteren. We zullen daar onze christelijke leiders nog eens extra op moeten aanspreken (en alle andere moderne heidenen): op de verwoesting van het internationale recht dat we juist op wilden bouwen om conflicten als met Irak te voorkomen. De schending daarvan zal nog veel langer nadreunen dan het blussen van de oliebronnen vergt.. Je houdt je hart vast dat het dan weer ‘business as usual’ wordt.
We beseffen diep van binnen best dat we dat Jeruzalem niet aan mogen doen. Dan had je daar om zo te zeggen niks te zoeken. Dan was het feest niet aan je besteed.

Op 20 september 2015 maken we van Den Haag een soort stad in de trant van Psalm 122. Dan gaan we op ‘Pelgrimage van gerechtigheid en vrede’. We gaan op ‘Walk for peace’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s