In het huis van de Psalmen: 1. De rechtvaardige: die heeft het niet goed, die doet het goed!

Psalm 1 is de “DEUR NAAR HET PSALMENHUIS”. Een uithangbord; een logo, zouden wij zeggen. Je kunt er de bewoner mee typeren. Maar het huis staat dan voor alle 150 psalmen. verderop een paar vertalingen/bewerkingen….. De kans dat die welgelukzalige man van ps 1 een vrouw is stel ik op minstens 50 %.
En je moest bij gelukkig maar niet denken aan

  • de hoofdprijs uit de loterij;
  • prijzen die je te beurt vallen.
  • Bofkont
  • Ik, zwijn ik heb gezwijnd!

Dat is ‘geluk dat je KRIJGT’. Over je heen gestort; prijzen die je te beurt vallen.

De psalm bedoelt iets dat actiever is. Zij HEEFT het niet goed, maar zij DOET het goed!

En daarom begint het psalmboek ermee.
Ze maakt je niet jaloers omdat ze de jackpot gewonnen heeft, maar ze geeft een zinvol voorbeeld. Daarom is psalm 1 het uithangbord aan het huis van de psalmen.

Je hoort eerst wat zo’n rechtvaardige mens NIET DOET.

  • Niet met gespuis optrekken;
  • niet met misdadigers samenscholen;
  • niet samenzweren met gajes.

Die HOUDING is je geluk, zelfs al betaalt dat zich niet meteen in Euro’s uit. Maar dat je zo in elkaar zit.
Dat je die normen en waarden hoog houdt.
En dan volgt er voor ons idee wat al te droog waar die houding vandaan komt, nl. uit de studie van de torah.
Dat woord Torah is beter dan het Nederlandse woord wet. Torah is ‘vingerwijzing om te leven’.
Die mens van vs 1 zit dus niet dag en nacht in stoffige boeken te snuffelen en interessantige mazen in de wet te vinden. Hij LEEFT die daden uit, die het leven GOED maken en RECHT.
Maar dan ook echt leven LEVEN. Niet domweg OVERleven; het rekken van de levenscellen;of het aan laten staan van de hart-long-machine.
Torah heeft dan ook in zich al wat GOD verwacht van leven. Het is niet het leven dat wij ervan gemaakt hebben.
Het zijn vingerwijzingen; je KUNT ze naast je neerleggen; het wordt je niet afgedwongen; zoals je dat hoort in ons woord wet.
Maar er zit wel die hele hartstocht van God achter: IK WIL ZO GRAAG DAT JE HET GOED DOET!!
Niet als een dictator: die beveelt: zo MOT het!! Maar als DE BETROUWBARE DIE EROVER GAAT. De Heer ook, die weet waar Hij het over heeft. Tegen wie je geen enkele reden hebt om het beter te weten. HIJ weet wat er uit moet komen. Waar het voor bedoeld is.

Dat komt waarschijnlijk wel goed over uit die vergelijking met die boom. Die DOET het goed. Vruchten. Daar IS die boom voor. Die vruchten zijn niet EXTRA; dat overKOMT die boom niet. Daarin komt tot uitdrukking dat-ie het goed doet. Daarom

IS het een ‘zalige’ boom!! Niet als plaatje in een boek; maar als vruchtenboom.Je verstaat die beken water wel als de torah. En die bomen aan water kom je later weer tegen in het visioen van het nieuwe Jeruzalem. Zo’n boom doet het prima. Als je denkt dat het op die mens slaat: ‘alles wat hij doet komt tot bloei’, moet je wel eerlijk blijven: Het gaat de gelovige vaak NIET voor de wind.

Deze psalm doet niet aan de grote levensvragen; dat het leven zo tegen kan zitten; dat je niet vrijuit kunt leven naar Gods torah; dat daar nog hard aan gewerkt moet worden eer het voor iedereen zo ver is enz.
Want de bozen zijn nog een realiteit.
Daarom is het zo aardig van deze psalm dat-ie komt met de vergelijking van ‘kaf’. Eigenlijk een heel brutaal beeld.
Wij weten vrijwel zeker dat het kwaad een BLIJVERTJE is.
Je krijgt het niet weg. Het nestelt zich overal in; in structuren als rechtspraak, kerk, politiek.
Het kwaad is ‘resistent’ tegen elk bestrijdingsmiddel. De misdaad is de opsporing altijd een stap vooruit. U weet wel.
Dus je zou het beeld verwachten van een groot monster. Maar het wordt KAF. Een windvlaag en het is weg! Wat is dat mooi!

Wat doet dat ook pijn, omdat het nog zo tegen alles in gaat. NB. er is geen scherpe grens tussen de goddelozen en de rechtvaardigen. Die loopt nl. in ons zelf.

Die psalm eindigt met :’de weg van de wettelozen loopt dood’. Je kunt er zo veel van aanleggen als je wilt : zes,-achtbaanswegen met fly overs, parkeerplaatsen symbolen van succes en duurzaamheid. Het blijven doodlopers
En telkens als ik over die gigantische wirwar van wegen in de randstad navigeer gun ik me even de luxe van de gedachte dat er straks geen auto meer zal zijn die erover rijdt! Nog even een tandje bij en ze zijn weg.
Waag het er dus maar op: van dat hele tracee van het kwade wordt geen spoor meer gevonden.
Dat is de deur van het huis van de psalmen. Die kwetsbare mens, die doet waar God haar of hem voor ontworpen heeft, is een blijvertje! Die kwaaie rakker die God eruitgewerkt heeft,- daar zal geen vraag meer naar zijn.

HAMVRAGEN :

  • Hoe word ik nou zo’n ZALIGE figuur?
  • Hoe krijg ik er nu LOL aan die rechte wegen te gaan?
  • Hoe kom ik aan het feest toe van VREUGDE VAN DE TORAH.

Nu twee moderne toepassingen. Vandaag wonen er ook weer mensen in het psalmenhuis.  Zoals Ernesto Cardenal uit Nicaragua, een linkse revolutionair.

Priester/ minister van cultuur destijds.
Veel van zijn dagen waren heel concreet gewijd aan verzet tegen de boze;keihard en consequent kiezen TEGEN de god- en naastenlozen. 
En de verwerking van monniken uit de gemeenschap te Huijssen.
Die houden een oude kloostertraditie in ere dat het psalmenboek ongeveer elke week tot in alle uithoeken nagelopen wordt.
En zij vormen er hun reacties op. Vaak heeft dat de vorm van een gebed voor de dag, dat klinkt als een marsorder.
Veel dagelijks leven, wil ik maar zeggen! Psalm 1 dus het uithangbord aan het huis van de psalmen….

“Hier woont de ZALIGE MENS.

Je komt haar in alle mogelijke stemmingen en toestanden van geloof tegen.
Hij uit zich in 150 liederen tussen verlangen en woede.
Maar nog maar eens gezegd: het is het type dat de torah DOET, “als een boom die het goed doet.”
Ernesto Cardenal met de concrete voorbeelden; zij het ook uit een ver land als Nicaragua.
De goddelozen die daar samenscholen zijn de politieke partij van schrikbewind; doodseskaders; verdwijningen. Zonde is geen kinderspel, maar er vallen doden.
Er vragen nog steeds ‘dwaze moeders’ naar hun verdwenen mannen en kinderen.
Er houden nog steeds generaals en weet ik wat anderen de hand boven het hoofd.
En heel dicht bij huis: Gelukkig de mens die geen beursberichten leest.
Nou wordt het wel heel radicaal. Zit het kwaad daar ook al? Ik schreef het meeste ver voor de economische en bankencrisis van begin 21e eeuw.
Is het al zo ver doorgevreten: ook de beurs, de handel, de economie is in handen van de onderdrukkers. In het jargon heet dat, dat de onderwereld bovengronds is gegaan; de maffia heeft hele delen van de legale handel in handen.
Maar dat is ALLES!! Dan kun je geen kant meer op!
Dan moet je eigenlijk meteen je biezen pakken! Zo ver mogelijk weg. Als ZIJ er de baas zijn, heb jij er niets te zoeken!
En naar de radio kun je al niet meer luisteren zonder besmet te worden.

Wat kun je het moeilijk hebben met alle leuzen om je heen. Als je van ps 1 wel een rozig plaatje had: waterstroompje, boompje, vruchten, dan laat Cardenal daar weinig van over. Het Utrechts psalter heeft daar ook zo’n tekeningetje van: twee mensen die vriendelijk met elkaar oplopen. Alsof je ook nog met alle respect afscheid van elkaar kunt nemen. Maar Cardenal scherpt dat aan: zo makkelijk is dat niet. Het zit overal in gebakken.
Het is meer een besmetting, die jou naar het leven staat, dan een charmante medeweggebruiker die zich mooi aan de spelregels houdt.
Mij valt op, dat Cardenal het niet meer heeft over hoe het met de goddelozen afloopt; slecht dus. Alleen GELUKKIG .. dat je NIET meedoet. Daar zul je je handen aan vol hebben.
Ik vind dat wel sterk, dat hij niet ook een strofe heeft van “Lekker puh, het loopt slecht met jullie af!”.

Of heeft hij,die zo dicht bij het kwaad gewoond heeft er dan misschien geen woorden meer voor?!

De monniken uit Huissen actualiseren weer anders, maar laten het ondergaan van het kwaad ook weg. Na veel denken over welke thema’s voor hen uit psalm 1 wegliepen kwamen ze eerst op LUISTEREN.
Als je thuis wilt raken in het huis van de psalmen moet je steeds weer LUISTERAAR zijn.

“Luisteren zoals een boom gehoor geeft aan de wind”.

Ik vind dat mooi! HET geheim van de zalige mens is niet dat-ie het allemaal zo goed weet en doet, en dit en dat, maar het begint met alsmaar weer LUISTEREN.
Heb ik het wel goed gehoord? Heb ik wel juist afgestemd. Laat ik te veel lawaai uit andere bronnen toe? Ben ik soms verdoofd geraakt. WEER afstemmen op de wind, zeg maar de Geest.
Zeg niet te gauw ‘nou, ik weet het wel’. Luisteren wordt op den duur pas gehoorzamen! Die monniken maken daar uit op: “Laat mijn voeten mij brengen naar mensen om hun recht te doen; en hen lief te hebben, vaste grond te geven.”
Daar kom je toe, als je dag en nacht je de Torah eigen maakt.

 een mooi ontwerp van dhr Putman. David. Het beeldje kreeg ik bij mijn afscheid van Berkel. Ik houd het als een soort icoon. Het beeldje zelf is ter ziele gegaan.

space
Vertaling NBV: Gelukkig de mensdie niet meegaat met wie kwaad doen,die de weg van zondaars niet betreedt,bij spotters niet aan tafel zit,

2 maar vreugde vindt in de wet van de HEER

en zich verdiept in zijn wet, dag en nacht.

3 Hij zal zijn als een boom,

geplant aan stromend water.

Op tijd draagt hij vrucht,

zijn bladeren verdorren niet.

Alles wat hij doet komt tot bloei.

4 ¶ Zo niet de wettelozen!

Zij zijn als kaf

dat verwaait in de wind.

5 Wettelozen houden niet stand waar recht heerst,

zondaars niet in de kring van de rechtvaardigen.

6 De HEER beschermt de weg van de rechtvaardigen,

de weg van de wettelozen loopt dood.

Bewerking Ernesto Cardenal

(Protest achter prikkeldraad Ten Have/Baarn 1970)

Gelukkig de man

Die de partijlijn niet volgt

Niet deelneemt aan hun samenkomst

Niet met gangsters aan één tafel zit

En geen krijgsraad houdt met generaals

Gelukkig de man

Die zijn medestudent niet verraadt

En niet de spion is van zijn broer

Gelukkig de man

Die geen beursberichten leest

Niet luistert naar hun radio

En geen geloof hecht aan hun leuzen

Hij zal zijn als een boom

Geplant aan stromend water

Vertaling Pieter Oussoren

(De stem van David 1989)

Zalig IS de man die niet meeging in de plannen van de bozen;

Op de weg van zondaars niet is blijven staan,

Op de zetel van de prótsers niet ging zitten!

Nee, zijn verlangen is de lering van de HEER,

Dag en nacht spelt hij zijn Torah!

Worden zal hij als een boom geplant bij beken water.

Die zijn vrucht geeft op zijn tijd en zijn blad valt niet af:

Al wat hij dóet zal hém gelukken

Niet zó gaat het de bozen!

Nee, als met kaf: een windvlaag blaast het wég!

Zo ook houden bozen niet stand in het gericht.

Geen zondaars in de bijeenkomst van oprechten.

Want van de weg der oprechten wil de HEER wel wéten.

Maar de weg van bozen gaat teloor.

Glorie aan de Vader én de Zoon,

En de adem van de Geest!

Als in den beginne, zo nu én altijd

tot in Gods Koninkrijk! Amen!

Vertaling DR.IDA GERHARDT DR.MARIE VANDERZEYDE

(DE PSALMEN MCMLXXlI KBS NBG)

DE MAN DIE GEKOZEN HEEFT

Gelukkig de man die niet treedt

In het overleg van de bozen,

Op de weg van de schenders geen voet zet,

Niet zit in de kring van de spotters;

2 die veeleer in de wet van de Heer zich vermeit.

Zijn wet overpeinst dag en nacht.

3 Als een boom is hij, wortelend waar water stroomt,

die vrucht draagt in het seizoen:

4 zijn gebladerte zal niet verdorren.

Tot ontplooiing komt al wat hij doet.

Hoè anders de bozen! Zij zijn

Als het kaf: de wind blaast het weg.

5 Zie, geen boze bestaat het gericht,

geen schender de raad der rechtvaardigen.

6 Want de Heer kent de weg der rechtvaardigen,

doch het pad van de bozen breekt af.

De monniken van Huissen:

(uitg. Gooi en Sticht 1984)

Geef dat de woorden,

die ik spreek vandaag

voortkomen uit mijn hart

dat luistert naar jouw stem,

zoals een boom

gehoor geeft aan de wind;

en laat mijn voeten

mij brengen naar mensen

om hun recht te doen

en hen lief te hebben,

vaste grond te geven

zoals Jij zelf

dat maar niet laten kunt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s