In het huis van de Psalmen: 85. Wee het volk, welks regeerders twitteraars zijn

 Psalm 85

davidmetharp

David met harp

PSALM 85

Het heilig land,
waar goedheid trouw ontmoet,
het recht de vrede met een kus begroet”.
psalm 85: 3 berijmd.

“Alleen al dat zinnetje, ….”, zei mijn vriend Arie.
Ik dacht: zou daar alles in te persen zijn?
Heel de Bijbel?
Heel het Christendom?
Al onze verlangens?
Gaat het in wezen alleen hier om?
Is de realiteit er te groot voor? Te brutaal?
Als er ‘meer dan vrede en recht’ is, wat is dat dan en dient dat dan ergens voor?
Kan er een te veel aan christendom zijn, dat hier niet in kan en er dus niet in thuis hoort?
Waarom omhelsden we nieuwe bijbelteksten die boven deze psalm uit zouden gaan:

  • Gij zult wel doodslaan.
  • Gij zult wel corrupt zijn.
  • Gij zult wel consumeren.

Want zo zijn we het gaan doen.  Welke rol speelden onze verlangens die haaks staan op die psalmwoorden? Waar zijn we op uit? Wat is er juister dan ‘Heilig’?

  • Heilig…. Waar over nagedacht is.
  • Heilig …Waar recht en vrede elkaar in de armen vallen.
  • Heilig ….Waar je met geen laarzen loopt te stampen.
  •  Heilig…. uit de klei van onrecht en geweld getrokken.
  • Heilig…. voorbij vuur en as.
  • Heilig…. waar je thuis bent, of komt of een thuis krijgt.
  • Kijk nou! Krijg nou wat: recht en vrede kussen elkaar

 Dan spugen de politici in de handen: dat gaan we van dit land maken! Dat is toch hun vak! Een heilig land, waar geen flauwekul bedreven wordt met ‘heilig’. Heilig niet de onaanraakbaarheid; waar je met geen vuile handen aan mag zitten. Maar heilig zonder enige discriminatie.
Zouden we een heuse campagne kunnen maken voor recht en vrede die elkaar met een kus begroeten? Dat lijkt me eerlijk gezegd wel de spiritualiteit waarmee De 10e Assemblee van de Wereldraad van Kerken oproept om ‘een pelgrimage van vrede en gerechtigheid’ te gaan de komende 7 a 8 jaar.
Stel je nou toch eens voor dat onze huidige twitter-beschaving deze boodschap het niet echt aan kan. Als die er te shallow voor zijn. Omdat het meer is dan je in 140 tekens kwijt kunt; dieper gaat. Dan is dat meteen ook duidelijk hun failliet. Als ze dit niet aan kunnen moet je het ergste vrezen voor wat ze wel aan het doen zijn. Haat-mail. Digi-pesten. Snelle opstanden ontlokken. Korte hoop verspreiden. Diepgang dicht smeren met oppervlakte. Wee het volk welks regeerders twitteraars zijn.

Kan dat trouwens wel een vredespsalm waar het woord Vrijheid niet in voorkomt?
Oosterhuis komt met:  “Ik kan mij geen enkele vorm van volharding denken, geen enkel duurzaam engagement, zonder tien seconden mystieke ervaring. Mystieke ervaring: dat het visioen je vastgrijpt, en vasthoudt. Je weet het zeker. Je weet alles.” (Red hen die geen verweer hebben, p 32)

Psalm 85 berijmd.
1 Gij waart goedgunstig voor uw land, o Heer,/ in Jakobs harde lot bracht Gij een keer. /De schuld uws volks wilt Gij niet gadeslaan./ Gij hebt hun zonden uit uw boek gedaan./ Gij die de vlammen van uw toorn bezweert, /Gij hebt U van uw gramschap afgekeerd./ God van ons heil, herstel ons, neem ons aan/ en doe uw toorn niet over ons bestaan.

2 Of blijft uw wrevel tegen ons gericht, /verbergt Gij steeds uw godlijk aangezicht?/ Voert Gij uw volk dan nooit tot leven weer/ opdat het zich in U verblijde, Heer? /Toon ons uw heil en goedertierenheid;/ ik ben o God tot luisteren bereid./ Gij zijt het die uw volk van vrede spreekt, tenzij het dwaas is en de trouw verbreekt.

3 Bij wie Hem vrezen is zijn heil geplant./ Zijn heerlijkheid zal wonen in dit land,/ het heilig land waar goedheid trouw ontmoet,/ het recht de vrede met een kus begroet; /de trouw die uit de aarde opwaarts schiet,/ het recht dat uit de hemel nederziet. /De velden deelt Hij van zijn overvloed,/ de Here die ons zegent met zijn goed.

4 Waar Hij ook gaat, de vrede gaat Hem voor, /liefde en trouw ontspruiten in zijn spoor. /  Gerechtigheid is voor zijn aangezicht,/ zij bloeit alom waar Hij zijn voetstap richt.

Sterk is ook de tekst van I. Gerhardt/M. v.d.Zeyde
Gij koos, Heer, dit land tot het uwe,
hebt de keer voor Jakob gebracht.
Hebt verdragen het kwaad van uw volk,
Hebt al zijn zonden bedekt;
Gij hield al uw verbolgenheid in,
Liet af van uw brandende toorn.
Herstel ons dan, God die heilig zijt,
doorbreek uw afkeer van ons:
wilt Gij tegen ons woeden voor eeuwig,
door geslachten doen duren uw toorn?
Zijt gij niet die ons nieuw kunt doen leven?
Dan verblijdt zich uw volk weer in U.
Doe ons Heer, uw genade aanschouwen, Laat komen uw heil over ons.

En ik mag de verkondiging horen
Van hem die de God is, de Heer:
Het is vrede wat hij verkondigt aan zijn volk:
dat zijn zijn getrouwen.
Laat thans de traagheid voorbij zijn!
Gelooft het! Welhaast is genaderd
Voor wie hem vrezen zijn heil;
dan woont heerlijkheid in ons land:
Zij ontmoeten elkaar, genade en waarheid,
gerechtigheid en vrede – zij kussen elkaar.
Dan wast waarheid op uit de aarde,
reikt gerechtigheid neer van de hemel.
Overvloed geeft de Heer daarenboven:
onze aarde draagt haar gewas.
De gerechtigheid zal voor Hem uit gaan:
reeds begon op de heerbaan haar loop.

Oosterhuis:
Gij hebt uw land begenadigd
ons leven ten goede gekeerd
onze schande bedekt
onze schuld weggedragen,
getemd het vuur van uw hartstocht.

Gij keerde U om naar ons toe
Gij legde uw argwaan af.
Roep ons opnieuw tot leven
geef ons vaart, naar U toe.
Liefde, herstel ons in ere.

buig ons toe naar elkaar
keer onze trage harten
dat wij zonder wantrouwen
ieder mens tegemoet gaan
open en vredelievend.

Laat zo de wereld worden:
kussen van ontferming en trouw
zoenen van recht en vrede –
vrede een zaad in de aarde
gerechtigheid zon aan de hemel.

Overvloed staat op de akker
regen valt op zijn tijd,
vruchten dragen de bomen
rozen dragen de rotsen:
in zo’n land wil je zijn.

‘uw’ land wordt straks (vs 9. 13 ) ‘ons’ land. Iets dergelijks gebeurt met UW heil en ons heil.

Opmerking 1 Na grote (etnische) conflicten moet je bang zijn, dat de vrede gaat heersen over de gerechtigheid! DWZ het wordt een ‘lieve vrede’ waarin men geen kans heeft gezien de echte schuldigen te straffen en genoegdoening te geven. (Rwanda; Bosnië, etc.)

Opmerking 2 Heschel citeert een rabijn Simon die leest: Goedertierenheid en Waarheid vechten met elkaar, Gerechtigheid en Vrede bestreden elkaar . Zie: Onzekerheid in vrijheid. p. 31. Daar staat een commentaar dat ik niet geheel bevat; maar lijkt wel diepzinnig.

Opmerking 3. ‘Het goede’ van een goede voedselverdeling kun je niet aan de economische krachten, de markt over laten; daarvoor moet je HEIL met hoofdletters gezien hebben! En je moet het ‘beter worden’ niet afmeten aan toename BNP, trouwens.

Stukje uit oudejaarspreek 2001.
Nog een laatste kans, om in 2001 grote woorden van de Bijbel te horen. Het hoofd-letterwoord VREDE uit Psalm 85; en Rom 8 onder de enorme kop HOOP. Wat zijn ze weerbarstig voor de grote en kleine mensen, die wij zijn. In de kerstwake was het al niet anders. Enorme woorden van profeten waar wij domineetjes maar eens niet bij preken; het dreunende gestamp van laarzen en de lichte voetjes van de VREUGDEBODE. Die beloften van God voor een wereld van ons mensen van de gewone dag, en van de gestampte pot! Onwerkelijk; zwaar. Onbetaalbaar in welke valuta dan ook. Haast niet te wisselen in de pasmunt van elke dag. Niet klein te krijgen. En alleen maar te krijgen in kleine mensen van 365 dagen in een jaar?!
Om te beginnen willen we elkaar een laatste keer in 2001 bevestigen, dat we wat er ook gebeurt in het komende jaar,- overeind blijven vanwege de grote woorden van God. Het is ook nog een keer zo, dat je met minder dan deze grote teksten niet uit komt. Die ervaring kon je nl. het afgelopen jaar opdoen: DAT HEEFT ONS ERDOOR GESLEEPT. Omdat God “HOOP” en “VREDE” blijft zeggen, elke nieuwe morgen, en zeker elk nieuw jaar.
Ik houd het voor het vervolg bij psalm 85.
In het eerste stuk bedankt de dichter God voor de positieve KEER IN HET LOT van Israël; dat sloeg toen concreet op de terugkeer van joden uit de Ballingschap. 536 v Chr. De illustratie anno 2001 daarvan zag je in die blije beelden van terugkerende moslims in Kabul na de verdrijving van het terreurbewind. Zij zullen er toch ook wel geen woorden voor hebben om God te bedanken.
En de psalmist gaat nog een stapje verder.  Hij gelooft dat GODS TOORN OVER IS. “God U bent weer goed met ons”. Een vrij land en een hart vol vergeving. Dat is de start van het lied. En zo beginnen wij dit oudjaar ook maar met van geluk te spreken. Je hebt met je neus bovenop ontstellende rampen gestaan. De schrik sloeg je om het hart omdat Papendrecht natuurlijk net zo kwetsbaar is als New York voor terroristen. Met als enige verschil… DAT HET HIER NIET GEBEURDE. We hebben ook nauwelijks iets te lijden gehad van de Mond-en-klauwzeerramp. Dat pak melk dat iemand hamsterde was zelfs lachwekkend achteraf; we hebben enorm geluk gehad… En je wilt niet weten wat er hier door de Merwede gaat en volgens de wet van de grote getallen een keer fout MOET gaan.. MAAR het ging dit jaar nog goed. Je moet maar geen diepzinnig gezicht zetten als er weer iemand neuzelt dat de wereld zo compleet anders is geworden na 11 september. In feite draait alles door de bank ge-nomen gewoon enorm goed door. Even hard als daarvoor. We hebben enorm veel om dankbaar voor te zijn! (sic)
Voor een laatste keer in 2001 belijden we dat wij een vergevende God kennen. We zijn dankbaar dat we God in Jezus kennen. Zo mochten we Hem vieren dit jaar. We zijn als Bethlehemkerk en Morgensterkerk  dankbaar voor onze ‘gezamenlijke apartheid of voor onze aparte gezamenlijkheid’. Ook dat heeft 11 september niet aan het wankelen gekregen. We hebben zondag aan zondag een JAAR ONZES HEREN GEVIERD. We hebben gelovig en wel het leven beleefd, met de nieuwe mensjes die gedoopt werden, maar ook toen mensen waar we al zo vertrouwd mee waren stierven; sommigen te vroeg zeker,… anderen te laat, leek het haast. En zelfs als iemand zich het vijandige leven benam stond er toch goddank nog iemand die liefdevol protesteerde dat je zelfs dan God niet zo ver kreeg dat Hij jouw vijand werd.
God, we zijn U dankbaar dat U uw toorn begraven hebt. Dat is wezenlijk aan U. Dat wisselt niet op ons succes of op onze kerkelijke correctheid, of ons stabiele karakter. Daarom laten we dus warm en stil de kaarsen branden heden…,
die Gij hier in ons duister hebt gebracht”
Na dat dankbare begin knipper je even met je ogen bij dat vs 4. Dat is een angstkreet : “HERSTEL ONS!!”. Dat betekent minstens dat er aan de terugkeer waar hij voor dankt nog zoveel ontbreekt. Vrijheid allemaal natuurlijk hartstikke mooi, maar wat een puinhoop is er dan nog!! Wat komt er nog een hoop kijken eer alles weer wat overeind staat! Denk maar weer aan het voorbeeld van Verghanistan. Ook na Bevrijdingsdag is er alle reden om te blijven bidden om herstel.
Of, – bij dichters weet je dat nooit – of zou je in dat vs 4 beter kunnen horen : “O God, wat gaat het ons goed, HERSTEL ONS AUB!!” MAW het gaat ons eigenlijk helemaal niet zo goed. Dat het ons goed gaat kon ook wel eens ons probleem zijn. We zijn nu weer zo sterk dat dat onze ziekte is, als land. Herstel ons, want we kunnen het niet aan. De nog kritischer geesten onder ons peinzen zelfs: dat sterke systeem waardoor alles piekfijn doordraait dat is juist een onrechtvaardig systeem. Dus daarom reden voor een gebed om daarvan hersteld te worden.

Samengevat: eerst een paar verzen “God; wat een POSITIEVE KEER in ons lot”. Dan een paar verzen “God wat moet er nog een hoop gebeuren! Wat is er nog een hoop kapot of verkeerd, om ons, in ons, aan ons; Herstel ons!!.”
In vs 8 spreekt de dichter God niet meer aan. Maar hij komt heel dicht bij zichzelf. “IK ZAL HOREN WAT GOD ZEGT”. Ik roep nu wel van alles…. MAAR MAAR MAAR ik moet vooral HOREN WAT GOD ZEGT.
Er denkt iets in die mens van: “ Nou heb ik al die jaren mijn mond vol van God, en voor zo ver ik heb begrepen spreekt God VREDE, maar ik denk dat ik er nog steeds niks van begrepen heb. Ik zeg te makkelijk van “Natuurlijk is God goed; wat krijgen we nu.! En christendom is natuurlijk prima. En geloven is fijn…. En dat we Jezus toch maar hebben”? Ik ken nog een andere psalmist die zo denkt; dat is die van 139.

Maria van Magdala ontmoet de Opgestane

Maria van Magdala ontmoet de Opgestane

Die heeft het mooiste en prachtigste en diepste over God getast in woorden,- en die vraagt zich op het eind ook af of hij wellicht op een HEILLOZE weg is….met al zijn mooie gedachten over God; met zijn hele leven; en dat God het boos geslacht natuurlijk moest ombrengen…. Toets mij of er bij mij toch een heilloze weg is… IK WIL HOREN WAT GOD DE HERE ZEGT; HIJ ZAL VREDE ZEGGEN. Dat zal altijd meer mysterie zijn dan wij ervan zeggen en begrijpen.
Misschien heb ik voor mijn beurt gesproken. Neem nou dat horen van elke zondag, –  was me dat nou een HALSZAAK? Heb ik mijn nek wel ervoor uitgestoken? Heb ik dat maar liever niet willen horen?! Misschien heb ik mijn oren wel veel te veel vol gehad van allerlei gezapige praat. Ja, dan kan God er na een tijdje wel eens niet meer doorheen komen met zijn VREDE. Als vrede van God nu eens iets anders is dan wij altijd voor vrede uitgeven! Als de godsdienst van de vrede van God of Allah nu eens een ideologie geworden is. Als God nu eens ANDERS VREDE ZEGT DAN ONS LIEF IS.. Als Hij nou eens Vrede bedoelt voor al die rare minderheden die ons niet lief en dierbaar zijn… Je kunt God vaak genoeg ook horen zeggen dat Hij zelfs wel over onze grenzen heen zou willen gaan. In GODS MANIER van VREDE ZEGGEN kust de goedertierenheid van een Palestijn het recht van de Israëli. Om alleen dat meest onwaarschijnlijke voorbeeld maar te noemen. Je kunt eigenlijk niet anders dan geloven dat dat er een keer van moet komen, want anders heb je God niet gehoord.
Je was ook zo verdoofd door de zelfmoordbommen, de asymmetrische oorlogsvoering. Je werd al horendol van de herrie die het leven dichtbij maakte. Vang daar doorheen de stem van de Meester vooral op. Je zult God goed moeten horen over hoe HIJ zich inzet voor zijn VREDE. En dat moet je weten als morgen allerlei leiders zeggen hoe zij de vrede willen brengen en wie zij daarvoor de offers willen laten brengen.
Je hoort voor het laatst dit jaar dat HOOP EN VREDE geen abstracte grote begrippen zijn. Want Gods grote vrede is die van kleine mensen. En morgenochtend als de zgn grote mensen met al hun herrie van vannacht nog afgepeigerd in hun bedjes liggen is dat in de kerk weer te horen. Dan lezen we van GODS INZET. Van het KIND Jezus, het KIND VERLOSSER dat een naam krijgt die weer 365 dagen te horen zal zijn. Amen.

 

Een reactie op In het huis van de Psalmen: 85. Wee het volk, welks regeerders twitteraars zijn

  1. Pingback: Onzegbaar land | Vrede is beweging

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s