Kerst ‘van de beginne’ (1)

Ik denk graag na over de tekst van Johannes 1. Die heeft de naam van vrij ontoegankelijk, dat geef ik toe. Die jas je er niet even vlot door in een ‘dienst voor elck wat wils’ die ook nog binnen een uurtje afgelopen moet zijn. Deze zinnen geven hun geheim niet zo maar prijs als wij ze op een quasi-diepzinnig toontje lezen. Maar voor mij ‘doet’ deze tekst het ook als zelfstandige lezing zonder een preek die uitlegt wat niet uit te leggen valt.
Maar je moet het steeds weer horen. Dat wel.
De lust om het meer toegankelijk geachte Lukas 2 te lezen, nu dus even bedwingen. Hoe mooi dat ook is.
Johannes begint bij het beginsel. Hij weet van een mysterie en weet dat dat een plek heeft in die schepping van alle dag die sinds den beginne was. Dat begin waar we nog steeds het vervolg op schrijven. Al doen we alsof we daar al helemaal van los gezongen zijn.
Maar het is allemaal ‘het begin van God’.  Misschien niet begin in de zin van ‘start’. Denk maar aan Willem Barnard die ‘van hoofde aan’ muntte. Starten is in de buurt van God een ongelukkig woord. Immers: wat deed God voor Hij God was ?

HPIM1654

landschap ‘in de beginne’?

Over die toegankelijkheid van Johannes 1 zou ik verder niet moeilijk willen doen. De toegang zit gewoon in ‘het begin’; precies zoals je het hoort. Niets meer, niets minder.
Hoor het voorlezen in de Kerstnachtdienst: “In het begin”, en hoor dan Genesis 1. Begin bij dat begin; niet idem zo veel miljarden later, in 2016- zo vlak voor een zelfgekozen einde misschien wel. Begin niet bij de opgeklopte actualiteit van onze dagen. Begin niet bij de angst die ons nu bij de strot heeft, omdat we onze veiligheid naar de knoppen hebben geholpen.
Begin niet bij ons, bij onze Verlichting, bij ons menselijk tekort; ook niet bij onze glorie, onze liefde. Maar bij GODS begin. In DAT begin. In de beginne dus.
We moeten de aanhalingstekens erbij uitspreken, als we het woord ‘begin’ in één zin met God gebruiken.

Mensen beginnen wel. Starten dan weer dit en dan weer dat. Ook in die veel zeggende zin: voor je zelf beginnen. Uitlopend in onze hapsnap cultuur.
En dan mag ik in de Kerstnacht eerst horen van dat andere begin. Er zijn niet alleen onze besognes. Er zijn niet alleen onze jachterigheid, verantwoordelijkheid, en mondigheid. Dat is er natuurlijk wel, maar dat is ook niet alles; dat is niet waar het om draait. Het is hooguit aanvulling op dat beginsel van God. Vervolg, misschien; verbastering, verraad vaak. Er is niet alleen homo sapiens die het woord heeft genomen. Die was er in feite nog niet. Want zegt Johannes 1: “Bij begin is er het spreken geweest” (Naardense Bijbel). “Spreken, God nabij” nog wel. Daarin wens ik te horen ‘dat is andere koek’.
Begin is geen term van tijd, maar van kwaliteit, zeggen we terecht bij Genesis 1 en Johannes 1. Het is een normatief begrip.

 

Advertenties