Saai Paradijs,- dat haal je de donder!

Velen hebben zich uitgeleefd op de ‘verboden vruchten’ van de boekenweek 2017. En goed dat het verhaal waar de beeldspraak van de verboden vrucht aan ontsproten is, aan de orde kwam. U vindt het nog steeds in Genesis 3.

Trouw wijdt er op 30 maart een hele pagina aan in De Verdieping.  Langs de bovenkant staat een heel elftal theologen, maar dit keer laten ze slechts één van hen, Peter Nissen, het spel maken, samen met de extra ingevlogen ‘theoloog des vaderlands’, Janneke Stegeman.
Trouw kopt: “Gaat ‘Adam en Eva’ over de zonde?”.
“We hebben het aan Augustinus te danken dat we die vraag met “Ja” plegen te beantwoorden”. Maar waarom geen andere zienswijze ernaast. Moet kunnen. Althans over de toepassing van A. Daar is best wat mis mee.

Ik merk nog op:
Begin eens bij de foto die er (in de gedrukte versie) bij staat: verschillende stadia van afgebeten appel. Onderschrift is ongeveer citaat uit het artikel: “Wie van de vruchten at, zou kennis krijgen van goed en kwaad”. Klinkt als een belofte.  Maar (1) bij het planten van de boom in de hof (2: 17) was er geen sprake van zo’n belofte. Niks ervan: je zult de dood sterven! Dat maant tot voorzichtigheid. Niet te makkelijk doen van: “Oh, die boom daar weten we alles wel van”.
Is het (2) toevallig dat die uitdrukking ‘boom der kennis van goed en kwaad’ niet omschreven wordt?  Ik vraag maar.

adameneveboomvankennis

Adam en Eva, de boom en de slang; en de Geest

Een beetje verwarrend is (3) dat de uitdrukking ‘de boom in het midden van de hof’ in gen. 2: 9 slaat op de boom des levens. Daar wordt NB niet bij gezegd, dat daar niet van gegeten mag worden!
Dat de boom der kennis van goed en kwaad ook in het midden stond, staat er niet. Maar zal misschien wel bedoeld zijn. Pas in gen 3:3 zegt de vrouw dat er middenin de hof een boom staat waar ze niet van mogen eten. En wij trekken al snel de  conclusie dat dat dan wel de boom der kennis van goed en kwaad moet zijn. En (4) satan hangt in die boom en die weet er wel raad mee. Die is de eerste die de belofte van kennis koppelt aan het eten van de vrucht, mind you! Die belooft van het eten van de vrucht kennis. Niet de Here God! Ik vind dat wel veel zeggend.
Volgens mij mag je dat allemaal niet weg laten als je met een eigen andere zienswijze komt. Anders ga je een ander verhaal vertellen. Mag natuurlijk ook.

Ik heb eerlijk gezegd tegenwoordig niet zo veel moeite meer met die boom der kennis, die meestal benaderd wordt als bron van ellende. “Ja, want God had die boom toch beter weg kunnen laten enzo”, u kent de hele discussie wel. Ik denk tegenwoordig: die boom was het probleem niet. Als zo’n boom ergens geen kwaad kan ,- dan toch in het paradijs! Er waren nog plenty over. Dat zegt de vrouw ook. De Here God doet ons geen enkel onrecht. Ze zegt nog net niet “We hebben er geen enkele behoefte aan!” Maar zo is het wel. En het hoort m.i. nog steeds bij de kern van dit verhaal. Dat zou m.i. de winnende treffer kunnen zijn in een ‘andere visie’: dat zonde in de kern “niet nodig is; we hebben er geen behoefte aan; niets of niemand dwingt ons. (maar de vrouw houdt dit niet vol en in de verlenging gaat het alsnog fout)

Trouw is inmiddels toe aan de andere visie. Nu gaat het verder niet over ‘goed en kwaad’.
Nu komt de nadruk te liggen op de verdrijving uit het paradijs.
Genesis 3 is dan het verhaal van de oer-vader en -moeder die volwassen worden, nadat ze verdreven werden uit de hof. Die verdrijving heeft de goede kant dat ze uit dat ‘bijna kinderlijke paradijs waar het maar een saaie boel was, zonder spanning en uitdaging’ weg raken. “Door het paradijs te verlaten komen Adam en Eva in een wereld waar echte keuzes moeten worden gemaakt” (Stegeman). “Een verslag van de menselijke ontplooiing”. (Nissen)
Hier klopt volgens mij iets niet.

Ik denk (a) dat de tegenstelling paradijs – echte wereld niet vruchtbaar is. De suggestie (b) dat de wereld NA de verwijdering uit de hof de echte wereld zou zijn, lijkt me bedenkelijk. Het staat geenszins vast dat de wereld die wij er feitelijk van gemaakt hebben, de echte wereld is, die alleen telt; waar de beslissingen vallen die er alleen maar toe doen. Dat is een vooroordeel.
Te meer (c)  omdat er bij die boom wel degelijk een zware keuze gemaakt moet worden en wordt.
Wat dan zeker en vast niet klopt (d)  is dat het in de hof ‘bijna kinderlijk en saai’ is. Het was rete-spannend: doen ze het wel – doen ze het niet! Het is op zijn minst het verhaal van de mens die voor het eerst een majeure beslissing neemt. Terwijl alle engelen en aartsengelen de adem inhielden, denk ik er dan bij. En die pakt nog eens noodlottig uit! Dat is dus (e) drama! En dat mis ik wel een beetje in de verklaring van volwassenheid. (f) Adam en Eva verhuizen niet vrolijk volwassen, maar worden verdreven! En tenslotte (g) is wat ze doen geen bewijs van volwassenheid, maar eerder kinderachtig.

Conclusie: als het verhaal met volwassenheid van de mensheid te maken heeft, dan graag op een andere manier. Op zijn minst melden dat ze volwassen zijn geworden door een dramatisch slechte keuze.

 

geboomdtedesleven01

Aan weerszijden staat het geboomte des levens. (openbaring)

Advertenties