Verkrijg wetenschap, verkrijg wijsheid

Het had de Morgendienst 9 Juli 2017 zullen worden.
Door omstandigheden moest ik het zaterdags ervoor afzeggen.
De mensen in S. kwamen met het creatieve voorstel
om wat ik op schrift had staan te gebruiken.
Een vorm van ‘vanaf de reservebank’ die ik nog niet kende. 

Introotje.
Jarenlang hielp ons vader ons ’s morgens vroeg, zeer vroeg, naar de middelbare school met de woorden: “Verkrijg wetenschap, verkrijg wijsheid!” Proef het verschil maar.
Tegenwoordig staat wetenschap super hoog genoteerd. En de techniek die daarop stoelt. We zijn erg goed! Dodelijk goed. Te goed misschien? Keert het zich allemaal tegen ons, vragen velen zich af; of niet,- ze gaan gewoon door. Maar is dat wijs?
Over wijsheid hebben we in de Bijbel het aloude Spreukenboek. We lezen 31:10 – einde. Lofzang op een sterke vrouw.
Maar ook komen die woorden van Jezus langs, dat ‘deze dingen voor wijzen en verstandigen verborgen zijn, maar aan eenvoudige mensen onthuld’, Mattheus 11: 25 e.v. Welke kant gaat dat op?
Dan voelt u hem wel aankomen: “Hoe wijs gaan wij om met deze technisch-wetenschappelijke buitengewoon spannende tijd waarin wij leven?”
Je moet haast wel uitkomen bij lied 1001!! (Klik hier voor de liturgie.)

Waardevolle…..

Ik start met een paar opmerkingen over het Spreukenboek vanmorgen. Dat is zgn “wijsheidsliteratuur”. En dat leg ik dan naast de woorden van Jezus over wijzen en andere eenvoudigen uit de Mattheuslezing.

Misschien roept Spreuken wel wat dubbele gevoelens bij u op. (gesteld al dat het u niet helemaal onbekend is) Enerzijds zijn het algemeenheden, die iedereen kan bedenken. Maar er zijn ook heel aanvechtbare bij. M.n. over vrouwen vinden we ze soms niet erg subtiel. Neem die uit 21:19 “Je kunt beter in de woestijn wonen dan samenleven met een humeurige vrouw die ruzie zoekt.” Als je dat aan de borreltafel roept, is de hele kroeg het er natuurlijk mee eens! Maar er is best wat meer aan de hand. Bijvoorbeeld de grote behoefte aan blijf-van-mijn-lijf-huizen. Ruzie zoekende mannen genoeg immers. Ongelijke beloning. Veel minder aandacht voor vrouwentennis etc.
Maar hier dan de huldiging van een sterke vrouw.

Een tweede deel gaat over dit oude boek van WIJSHEID en dat moderne probleem van WIJSHEID in verhouding tot kennis en wetenschap. Ik ben 6 jaar lang door mijn vader ‘s morgens vroeg naar het Gymnasium geholpen met een stukje bijbellezing, gebed en de groet: “mijn zoon, verkrijg wetenschap, verkrijg wijsheid”. Dat verschil is heden ten dage weer zeer actueel.

En we moeten zeker Jezus horen over wijzen en verstandigen en kinderen.

Een paar grote lijnen van het Spreukenboek. Veel beweringen zijn zo klaar als een klontje. We zouden ze zelf kunnen bedenken. En heel alledaags; ik bedoel voor een Bijbel. Nergens ingrijpen van God; geen wonderen en boven-natuurlijkheden. Geen gebeden, lofzangen, eerbied en stilte, of boete en berouw. Het is nauwelijks godsdienstig. Heel burgerlijk mag je zeggen. Braafheden vaak, en dan nog heel erg vanuit de optiek van mannen. Men denkt wel dat dit de lesstof was van jonge mannen die in de diplomatieke dienst van de koning werden opgeleid. Als ze zich deze vuistregels eigen maakten zouden ze succes hebben. En natuurlijk helemaal als ze dan ook nog zo’n pronkstuk van een vrouw hebben als in Spreuken 31. MAAR DAN NOG: DE BRON VAN ALLE VUISTREGELS IS DE VREZE DES HEREN. DAAR moeten alle spreuken dus ook aan getoetst worden.

Het Spreukenboek is aanvechtbaar, omdat het allemaal zo klopt; alles wordt benaderd vanuit de succeskant. Het is dan ook het cursusboek, denken we, voor de opleiding van een ambtelijke elite. Het is niet verkeerd om het voor het evenwicht te lezen in samenhang met de TRAGISCHE visie die PREDIKER op het bestaan heeft. Want Prediker stelt terechte vragen bij een wereld die in het algemeen en op papier wel klopt, maar niet altijd op jouw kleine vierkante meter. Het kwaad treft ook goede mensen, die alles volgens het boekje doen; en TOCH klopt het niet! Daar kun je GEK van worden!

En het is met die algemeenheden ook nog een keer zo dat ze soms wel een begrijpelijk GEVOEL uitdrukken: “Liever op de hoek van een dak wonen, dan in huis met een twistzieke vrouw”, maar soms moet je dan toch uit dat hoekje komen en voor haar zorgen! Je wilt je er misschien graag voor afsluiten, maar soms moet je elkaars isolement DOORBREKEN.

Ook met andere spreuken ben je niet zo maar klaar. Er wordt in 23:13 zo ruig gezegd: “onthoud je kind geen onderricht, van stokslagen gaat het niet dood”. Ja, ja dat moet die moeder van Savanna dus ook gedacht hebben. Of neem die van 22:28 “Verplaats geen oude grenzen, de voorouders hebben die vast gesteld”. OK, alle respect, maar die waren ook niet onfeilbaar. Deden die nooit iets gemeens? De Bijbel staat opvallend vol met de vaststelling dat het voorgeslacht zo ontzettend de fout in kon gaan. Zo moet de grens die ons voorgeslacht ons overgeleverd heeft tussen arm en rijk natuurlijk wel degelijk doorbroken worden. Denk aan de koloniale verhoudingen die ons voorgeslacht de wereld opdrong ten koste van massa’s onrecht en de rekening die we nu gepresenteerd krijgen in de vorm van stromen vluchtelingen. Die zijn gewoon een prijs die we vroeger niet betaald hebben, moet je maar denken.

Versta me aub wel goed als ik een goed woord probeer te doen voor de zgn “vreemde, lichtzinnige” vrouw, waar die mannen van het Spreukenboek regelmatig over hebben. De kerels die zo stom zijn erop in te gaan zijn natuurlijk minstens zo erg. Om een vreemde vrouw te zijn zijn er mannen nodig die vreemd gaan. Voor lichtzinnig heb je er altijd twee nodig!

Ik bedoel maar: al deze makkelijke regeltjes moet je zelf nuanceren en vooral er de context bij betrekken.

de-moeder-de-vrouw-2016

de moeder-de-vrouw

Nu iets over die vrouw in hoofdstuk 31. Misschien is dit fraaie loflied wel een goedmakertje voor die negatieve uitspraken over vrouwen. Het ligt er ook wel wat dik bovenop: 22 verzen: ieder beginnend met een volgende letter van het Hebreeuwse alfabet. Van A-z dus. Dat is best kunstig. Maar het pakt toch uit als een loflied op een speciaal soort vrouw. Niet DE Vrouw; niet de ideale. Niet de vrouw van de grote romans; niet de volmaakte. Want ze is meer een super-secretaresse die een levendig bedrijf runt. Voor haar man ook nog een keer! Veel vrouwen hebben andere sterke kanten dan die hier genoemd worden. Bv dat ze zalig NIETS kan doen; en de werkhanden van de Ideale vrouw kunnen nog wel wat anders dan wapperen. En die vrouw uit spreuken is vooral goed UIT BED. Voor dag en dauw eruit; ’s avonds er niet in te krijgen! En dat is natuurlijk best hard nodig om zich te handhaven in die mannenwereld van toen. Maar ook daar zal ze een zeldzame vogel geweest zijn, want de meeste vrouwen kwamen daar natuurlijk niet aan toe. Hoe dan ook: ze krijgt alle respect. Dat verdient ze zo ook wel. Maar de goede verstaander snapt ook wel zonder dat het erbij gezegd wordt dat de vreze des Heren de ECHTE sterke kant van een mens m/v is. Zoals dat ook geldt voor de WIJZE. Daarom zul je voor de echte ideale vrouw meer naar Maria moeten kijken, denk ik.

 

Mijn tweede hoofddeel gaat over het verschil tussen wijsheid en kennis. Wij zijn tegenwoordig “sterk” in wetenschap en kennis en technologie. We willen ook dat vrouwen daar ‘sterk’ in zijn. Dat is prima. Maar we zitten nu met de kwestie dat we er niet veel WIJZER van zijn geworden. De kerken en anders-globalisten hebben hier een pijnlijk punt: veel mensen gaan er in feite op achteruit nu de kennis alsmaar toeneemt. We zijn zo verschrikkelijk knap, en de resultaten zijn diep droevig.

Dat komt doordat kennis en wetenschap ons zo goed maken in BEHEERSEN; vooral tot in steeds kleinere details. Dat geeft enorme power; macht over de onderdelen. En dat gaat alleen maar goed als je ook en vooral weet hebt van de VREDE VAN HET GEHEEL: de sjaloom! We maken daar onze kennis=macht LOS van. Wijsheid gaat over het geheel; kennis en wetenschap over onderdelen.

Die macht over onderdelen is een WAPEN geworden. Als je het niet hebt doe je niet mee… Maar het is niet genoeg als je met hoge scores voor Economie I en II van school komt, maar je hebt geen Economie van de EERBIED voor het geheel geleerd, want dan werkt de economie wel, maar dan word je een ROVER. Wee die bio-toppers die geen 24 uur per etmaal trainen in MENSELIJKHEID. Die komen met heel gevaarlijke gewassen, dieren en ook mensenprodukten op de markt. Sluit alle politici die godsdienst uit het publiek domein willen houden op in kloosters. Want die willen een kennis-van-steeds-grotere specialisatie van ons land maken. Als iets neutraals, los van goed en kwaad, los van VREDE. Gewoon omdat het betaalt “wat een GEK ervoor geeft”. Een heel ontdekkende uitdrukking. We zijn GEK bezig als we alles door de markt laten regelen. Door onpartijdigheid; objectiviteit van de wetenschap of rede.

Ooit las ik dat twee rechtbanken in de VS hun tekst van de Tien geboden van de muur moesten halen, omdat dat ongeoorloofde schending was van de scheiding kerk en staat. Hoe naïef moet je wel niet zijn! Hier wordt logisch met kortzichtig verward. Dit is witteboordencriminaliteit ten top. Als je zelfs daar al niet mag aansporen tot FATSOENLIJK leven!

Een waterdichte scheiding tussen geloof een wetenschap, tussen godsdienst en publiek domein lijkt wel slim, maar is in feite dodelijk voor miljoenen en voor een VREDESwereld als geheel. Moeder Aarde verdient beter: ze kan niet zonder de VREZE DES HEREN. Godsdienst MOET. Maar dan wel een godsdienst die nog BEVLOGEN kan opkomen voor de droom van God. Niet die van de berekenende burger.

En nu over die DROOM van God waar Jezus zo dankbaar voor is. We lazen daar ook van. Hij weet van “wijzen en verstandigen” die een achterstand opliepen. Ze hebben een gevaarlijke blinde vlek. De eenvoudigen waar Jezus het over heeft hebben blijkbaar een LEVENSHOUDING waar God zich in thuis voelt. “Zo is het door U gewild”. Let even op: er staat niet “U hebt dat zo geregeld dat de een het wel ziet en de ander niet”. Er staat het weg vertaalde woord EUDOKIA: WELBEHAGEN. God kan er van genieten dat mensen het gaan ZIEN. Dat ze doorkrijgen hoe GOED het kan zijn. Dat ze er zin in gaan krijgen om het GOED te doen. Daar geniet God enorm van! Zo had Hij zich dat van oudsher gedroomd. Dat ontstaat rondom Jezus. En dat soort van leven is al wereldbreed gegaan. Het is niet eens exclusief voor christenen, natuurlijk.

Nu even nog kort door de bocht om het af te maken. Doe dus met al je sterke punten, met alles waar je ook steeds knapper in mag worden: je wetenschap, je techniek, je welvaart, je historie, je cultuur, je godsdienst,- geeft niet wat, doe dus dat alles op zo’n manier dat GOD ERVAN GENIETEN KAN. Dat is vergelijkbaar met wat een andere sterke vrouw, mijn moeder, haar hok vol kinderen dagelijks leerde:”Alles mag, als iedereen maar lacht”. Doe dat vooral ook zonder sterke kanten van mannen en vrouwen tegen elkaar uit te spelen. We zitten wat dat betreft nog met een hele inhaalslag om de dwaasheden op dat terrein te boven te komen.

Dat is weerbarstig genoeg. Maar we zeggen ook tegen elkaar: niet wanhopen; het is niet maar een kwestie van alleen keihard knokken om Gods welbehagen te verdienen en waard te zijn. Hier in deze gewijde, zij het aanvechtbare plaats van Moeder de Kerk, kun je zondag aan zondag Gods Welbehagen op doen. Train daar in, rondom het Woord voor al die momenten waar je het zo nodig hebt om de DROOM te blijven zien. Midden op die grote vlakte van mogelijkheden en avonturen en macht moet je jouw leven doen. Dat lukt alleen als je WIJS bent met elkaar.

Zo wijs als God met ons is. “Menslief, ik houd van je. Ik ben WIJS met je”. Dat is Gods STERKE KANT. Dat is zijn overtreffende trap van wetenschap en wijsheid. U weet wel: “geloof en hoop en liefde worden nooit van ons genomen. Gedrieën bouwen zij de orde die God zal doen komen”. Vandaar zo dadelijk dat lied op Gods liefde; en die van ons. Amen.