Zet Jezus maar op de boot

Preek, gehouden op 19 juni 2016 in Morgensterkerk Papendrecht.

Wanneer roept u wel eens: “Het moet ook niet gekker worden!” Bij het oplopen van de 15 % Nederlandse huishoudens die onder de armoede grens leven? Bij de taalverruwing en de bagger op asociale media? Bij voetbalrellen; zwerfafval in uw straat? Of slaat u pas op tilt bij de moord op de homobar en bij frauderende bankiers? HET MOET TOCH NIET GEKKER WORDEN! Het gaat inderdaad om een heel emotioneel thema vanmorgen. Zaken waar je het heel moeilijk mee kunt krijgen.

Soms is ‘gek worden’ trouwens gewoon een groot woord voor iets kleins wat ons dwars zit. Moet je niet al te letterlijk nemen. Maar er is ook de serieuze gekte van normloosheid of van onfatsoen. Wat dwaalgeesten dan ook nog verpakken als het heilig recht op vrije meningsuiting. Of het recht op dragen van wapens. Of vind je dat al helemaal normaal?!

De evangelielezing vertelt wel op een beetje malle manier over een gekke wereld; bezetenheid; kapotte geest. Onaangepaste mens:- dat grijpt je bij de strot. Je weet je geen raad, als je zo’n verwoeste mens tegen komt. Je zou het zelf kunnen zijn, trouwens…. daar is niet zo veel voor nodig.

Iemand die niet meer of nooit in de kerk komt kan denken als zij dit hoort: “O, daarom kom ik dus niet in de kerk: ik zit niet te wachten op dergelijke maffe verhalen.” Blote man op begraafplaats; heftige patiënt wel: kapotte kettingen, want de man is niet te houden; geest die praat; boze geesten, wel een heel legioen,- daar kun je anno 2016 toch niet serieus mee genomen worden! Grootschalig onverdoofd en niet ritueel geruimde onschuldige scharrelvarkens. Een hele speklawine stort in zee. Laat ‘Wakker Dier’ het niet horen.

Vraag je je wel eens af waar die boze geesten zijn gebleven na de crash? Wie zijn ze daarna gek gaan maken? Hangen die misschien nog boven de markt? Gaan ze vandaag pas echt los? Hebben ze zich in onze samenleving genesteld? Of maken ze geen schijn van kans meer, omdat wij zo ‘verlicht’ zijn?

Vreemd verhaal. Geen moderne psychiatrie. Typisch de tijd van Jezus. Maar met aftrek daarvan, houd je het volgende bericht over: Jezus geneest/bevrijdt een zwaar beschadigd mens. In een vijandige ziekmakende omgeving. Dat laatste lijkt me ook niet onbelangrijk.

Even een zijlijntje. Wat vind je nou van Jezus die onderhandelt met de boze geest? Deed mij denken aan het verhaal van Job. Daar praat God ook met Satan. Min of meer gemoedelijk; als grote spelers onder elkaar. (Wij kenners van de popcultuur kennen het in de versie van Chris de Burgh , The Spanish train, waar God poker speelt met de duivel.) Dat maakt mij in zekere zin woest. Ik wil niets horen van God die afspraakjes maakt met Satan. Zelfs niet voor de grap, of bij wijze van spreken. Jezus die deals sluit met een boze geest, dat is wel the limit.

Die demonen moet je helemaal geen ruimte geven; die gaan heus hun eigen gang wel. Dat is al erg genoeg.
Komen ze bij die zwijnen en zegt het opperzwijn: “Wat moeten jullie?”
Zegt een zwaar getatoeëerde demon: “Ja, wij gaan hier wonen.”
Het hoofdvarken: “Ja, en wie wil je daar voor meebrengen?!”
Demon: “Ja,het mocht van hem daar!” Dat kan van geen kanten.

Het moet ook niet gekker worden! De boze is maar niet een wat onaardige buurman,- MAAR DE BOZE IS JEZUS’ TEGENSTANDER. Om die te bestrijden kwam Hij in ons format meeleven. Daar bij past het niet dat Hij zich begripvol verhoudt met die zielige boze geesten. Maar zoek er niet te veel achter; het is de inkleding van het vreemde verhaal.

Let wel hier op: die boze geest brult het uit, want HIJ voelt zich het belaagde slachtoffer, als Jezus hem aan wil pakken. Of Jezus maar meelij met HEM wil hebben! Maar het echte slachtoffer, het echte lijdende voorwerp, dat is die man natuurlijk. Dat moet je goed in de gaten houden. Die man zal jarenlang hevig tegen die demonen gevochten hebben! Hij moet er helemaal aan stuk gegaan zijn. Dus waarom die boze geesten hun zin nog geven ook!

Het verhaal vertelt ook dat die samenleving ergens zo van bezeten is, dat ze BANG van Jezus is. Dat is ook iets van: hoe gek kun je wezen!. “Zijn woorden waren vriendelijk, zijn stem was altijd zacht”, zongen we vroeger. Maar zij moeten niks van Jezus hebben. Ze worden, staat er ‘door schrik bevangen’. Ze kunnen Hem blijkbaar niet plaatsen. Met de zieke konden ze al niet uit de voeten, maar nu ook niet met zijn Genezer. Bovendien wilde Jezus het verlies van een troep varkens niet betalen. Ze zetten Jezus beleefd doch beslist weer op de boot. Uit angst dus. MAAR WAAR BEN JE DAN ZO BANG VOOR, DAT JE JEZUS WEER OP DE BOOT ZET?!

Vraagt die genezen man daarom of hij met Jezus mee mag? Hij wil niet meer wonen bij mensen die bang van zijn Jezus zijn. Zijn omgeving zal hem heel zijn leven natuurlijk aankijken op de ondergang van hun bloeiende varkensbranche; waar de streek zich misschien nooit meer van heeft hersteld. Bij Jezus denkt hij veilig te zijn. Weet hij veel hoe onveilig de omgeving voor Jezus gaat worden…..

Verder blijft het raar dat Jezus tegen die malle varkenshouders zijn poot niet stijf houdt en doorgaat met gezond maken van die streek. Blijkbaar was de tijd er nog niet rijp voor. Kan dat het zijn? Ik weet het niet. Tot zo ver maar de uitleg. We zitten al tegen de actualisering aan.

De boodschap uitgepakt uit de joodse aankleding van destijds was: Jezus geneest/ bevrijdt een zwaar beschadigd mens. In een vijandige omgeving.

De actuele vorm van Jezus weer op de boot zetten lijkt me die trend dat men onze samenleving het liefst vrij wil maken van alles wat met Jezus en God en godsdienst te maken heeft. Zondag moet vooral een gewone koopdag zijn. De bede moet uit de troonrede. God van het randschrift van de euro. Bijbel van tafel in de Tweede kamer. Geen subsidie voor christelijk jeugdwerk. Afschaffing tweede feestdagen. Geen handhaving zondagsrust meer. Hoe lang nog christelijk onderwijs? Waardevrije wetenschap en puur rationele liberale economie. De kroonjuwelen van de moderne heidenen.

Ik ben niet conservatief genoeg om die zaken op zich te vuur en te zwaard te verdedigen. Je kunt er best ook kritiek op hebben. Laten we vooral kritisch op ons zelf blijven. Die zondagen bijvoorbeeld: die zijn niet automatisch heilzaam. Wat kerken en gelovigen daar in de praktijk van maken is soms nauwelijks de moeite waard om er een vrije dag voor te hebben. Toch: Die zondag is niet VAN ONS CHRISTENEN, maar geschenk aan de samenleving. Die samenleving moet NIET BEZETEN worden. Koopgeil; gek op spullen. Die zondag als teken dat God van onze samenleving houdt, zullen we nog hard genoeg nodig hebben. Niet alleen die 2e en 4e als er toch geen koopzondag is. Elke zondag betekent dat God van onze wereld houdt;Iloveyou en als de kerkenraad een middagdienst laat vieren dan is het dubbelop en kun je er maar beter weer zijn! Tegen alle bezetenheid van de 24-uurseconomie in. Tegen het spook van de 24 uurs consument in. Een dag in de week laat de kerk zich niet meeslepen door de gekte van alledag. Ze wijst even de waan van de grote meute af. “Dat is helemaal niet zo gek!”.

God van de rand van de Nederlandse 2-Euro zie ik op zich wel zitten. Wikipedia vertelt ons dat een randschrift uitgevonden werd vanwege misdadigers. Die knipten stukkies af van gouden munten; wel, zo doet geen enkele frauderende bankier het meer tegenwoordig. We hebben iets anders dan dat randschrift nodig om te vieren dat God met ons is, dat Hij het gewaagd heeft onze hand te vragen! “God met ons” is niet een spandoek voor als we voor onze stam, voor ons bloed, voor onze bodem, of ons super de luxe christendom willen demonstreren. God met ons zou die zegen moeten zijn waar Abraham verbijsterd van hoort: “Omdat ik met jou ben zullen alle geslachten van de aardbodem het goed hebben!” DAAROM belooft God met je te zijn; niet voor allerlei verdachte voordeeltjes of voortrekkerij. Daar moet het gesprek ook over gaan met de joodse kolonisten en hun rigide claims op land van Palestijnen. Een zegen zijn!

Religie uit de publieke ruimte. Zet Jezus op de boot! Uit je samenleving. Uit je systeem. De moderne heidenen roepen om scheiding van kerk en staat. Maar die scheiding van kerk en staat is bedoeld om STAATSINVLOED uit de kerk te houden. Om te garanderen dat ik mag geloven in een wereld van Rechtvaardige Vrede. En dat de regering niet kan zeggen dat we aan die gekkigheid niet meer doen. Die scheiding is er niet om de genezing en bevrijding van Jezus uit politiek en samenleving te weren. Niks scheiding,- kerk en gelovigen moeten zich vooral als GOEDE GEESTEN met die samenleving in laten. Graag zelfs. En alleen zo. Om een heilzame invloed te zijn. Niet om het pluche. Op die noemer zijn andere godsdiensten ook van harte welkom. Daag moslimgelovigen en anderen uit om hun bijdrage te leveren aan een gezonde samenleving. Wat tallozen natuurlijk ook doen!

Overigens, godsdienst verdwijnt helemaal niet uit de publieke ruimte. Ook niet uit Nederland. Er komt alleen maar slechte religie voor in de plaats, waar de kerk en andere godsdiensten het laten afweten. Want de mens blijft ongeneeslijk religieus, ook als het niet meer mag van de jongens en meisjes van D66. Die overigens wel een punt hebben tegen christenen die lang niet altijd even fris en fruitig werken aan een samenleving van RECHTVAARDIGE VREDE. Die zelfs de droom van die gezonde samenleving vaak lijken op te geven. Zo kritisch moet je ook wel weer zijn.

Dat is een leermoment voor ons als kerk: hoe bevrijdend voor onze samenleving is onze manier van kerk zijn nog? Wij zouden een aantrekkelijke partner moeten zijn voor alle mensen van goede wil. En niet alleen maar die brave kerk, waar niemand last van heeft. De vernieuwde kerk van de komende jaren lijdt aan ‘duizend zorgen, duizend doden’, maar is tegelijk zelf de genezende navolger van Jezus.

En dan zijn er nog de boze samenlevingen waar christenen vervolgd worden; of waar homo’s, lesbiennes, transgenders en bisexuelen zwaar onrecht aangedaan wordt. De heilzame invloed van Jezus is, dat we dat WEL op ons fatsoen trekken. Dat we daar WEL heftig, liefdevol op zullen reageren. Dat we voor hen WEL gaan schrijven met Amnesty; en WEL dokken voor Kerkinactie. WEL onze volksvertegenwoordigers weg sturen die dat niet meer hoog in het vaandel hebben, of maar liever weg kijken.

Ik eindig met het laatste coup[let uit Bonhoeffers lied. Zorg dat je dat in je bagage houdt:

Door GOEDE machten, liefderijk geborgen
verwachten wij getroost wat komen mag.
God is met ons (!) des avonds en des morgens
is zeker met ons elke nieuwe dag.” Amen. Lied 511: 7.

(daar volgde in eerste instantie wonderschoon meditatief orgelspel op van Arie de Bruijn. Terughoudend; aarzelend.)

Advertenties