Menselijkheid en verontwaardiging

Die Muse der Empörung wird wieder zur Muse der Menschlichkeit

Tagebücher und Gedichte. Verlag c.h.beck München

Tagebücher und Gedichte. Verlag c.h.beck München

Doch einmal kommt die Stunde, da Ihr staunend
euch eingesteht: Ihr habt mir zugehört.
Und dann, die nächste, da Ihr tief betroffen
zum ersten Male meinen Worten rechtgebt.
Und dann die letzte, lang erschriene Stunde,
da Ihr den Schrei ausreiszt aus meinem Mund,
um selbst zu schrein. Auch diese Stunde kommt.

Auch diese Stunde kommt: ich leg mich nieder
im Trümmerfeld, im fremden Land, wo immer
Geschick und Flucht mich gerade hinverschlagen.
und streck mich aus. Und werde endlich still.
Und endlich schweigsam. Endlich überflüssig.
O ja, auf eure Stimmen horch ich noch.
Mit halbem Ohr. Dann aber schlaf ich ein.
Ich schrie zu lang. So lang will ich auch schlafen.
Und traumlos schlafen. Bis ich ganz genesen
in alter Schönheit wieder aufersteh.

1940

Commentaar.
Je mond, jij zelf helemaal ondergeschikt aan de boodschap. Hij heeft zijn hele leven zijn stem gebruikt voor een angstschreeuw om het verklote leven. Günther Anders is zich bewust geweest dat hij veel minder ‘school’ gemaakt heeft dan anderen. Hij zal zeker ook na de bommen op Hiroshima en de oorlog in Vietnam steeds constateren dat de politiek, de anderen, een andere kant op kijken. Regelmatig denk je dat zijn conclusie wel moet zijn de pijp aan maarten te geven.
Anders heeft zijn hele leven lang geschreeuwd vanwege de dwang van de technologie; de onleefbaarheid in een politiek landschap. In 1940 is die onleefbaarheid nog de barbarij jegens de Joden. Hij is overigens zelf een volstrekt geseculariseerde Jood. En nam in 1933 de wijk naar Frankrijk en later de VS.

Het gedicht heeft de toon van de lange adem van de vredesbeweging. Heeft ook de toon van hoop, van genezing die ondergraven lijkt te worden door de argwaan van de frustratie. Het beruchte: we hebben geen enkele kans, laten we die dus grijpen.
De puinhopen zijn niet te ontkennen. Je hebt geen veilig warm bed meer, om je knus op terug te trekken.
Dat opstaan is heel intrigerend; ja uit de puinhopen. Maar op wiens gezag? Je hebt er ook geen enkele opdracht voor; geen religieuze beloften; er is geen filosofie die ergens een zin garandeert. Je snapt dus echt niet waar hij het vandaan haalt om in verzet te leven.
Geen god genoemd; of kiert die overal tussen de regels door; of tussen de puinhopen? Ongenoemd zoals in bepaalde Bijbelboeken?

Poging tot vertaling jab:

Menselijkheid en verontwaardiging (zeer ontoereikende titel)

Dan, ooit, eens vallen jullie me bij – verbijsterd eindelijk: jullie luisterden !
En dan, ooit, eens zetten jullie nog een volgende stap: hij heeft gelijk; hij heeft verdomd gelijk!
En dan, ooit, eens, eindelijk dan,
dat moment waar ik zo lang om schreeuwde:
dat jullie mond mijn schreeuw werd,
dat moment komt – alsof het nooit komt.

En dan dit moment: ik lig op de puinhopen,
balling vanwege vlucht en lot.
Stil val ik ten leste en
uiteindelijk zwijg ik;
ooit doe ik er niet meer toe.
Nou ja, ik hoor jullie nog – met een half oor.
Ik slaap in, ik heb te lang geschreeuwd
zo lang zou ik nu willen slapen
vooral droomloos slapen.
Tot ik weer helemaal beter ben
dan sta ik weer op: zo mooi als ooit.

(Günther Anders, Tagebücher und Gedichte. Verlag C.H.Beck München)

 (Gelukkige) poging tot poëtische weergave van Siem van Asperen)

Nadat mijn lange bittre klacht
u eindelijk ter ore is gekomen,
nadat mijn roepen, dag en nacht,
mijn bange schreeuw, door u vernomen,
u heeft gewekt uit uw willoze dromen
en oproept tegen brute macht,
is nu mijn taak ten eind gekomen
en is mijn roepend werk volbracht.

Ik kan nu eindlijk rustend dromen
en op het puin van wat cultuur eens bracht,
vertrouwend uitzien naar nieuw leven
in schoonheid zuiver, veel liefde geven.
!Vrij naar Günther Anders, München 1940 door Siem van Asperen, Sliedrecht, 2011.)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s